Poniedziałek - Niedziela, od 8:00 do 21:00
ul. Miła 3, 05-200 Wołomin, 3 piętro
501 775 717Wyślij zapytanieUmów wizytę
Strona głównaBlogDepresja – co to? Rodzaje depresji, objawy depresji

Depresja – co to? Rodzaje depresji, objawy depresji

Kategorie:
DepresjaDorosłyDziecko

Depresja to rodzaj zaburzenia, które wiąże się z odczuwaniem rozpaczy, pustki, smutku o długotrwałym i intensywnym natężeniu. Ten stan dołka psychicznego trudno jednoznacznie zdefiniować, bo w zależności od człowieka i sytuacji, która go wywołała, depresja może przyjmować różne oblicza. Poznaj definicję choroby, jej objawy i rodzaje. Dowiedz się, jak zdiagnozować depresję, a także, co zrobić, aby odzyskać utraconą radość życia.

Spis treści:

Czym jest depresja?

Jakie są objawy depresji?

Rodzaje depresji.

Depresja ze względu na natężenie.

Depresja u nastolatków.

Depresja u mężczyzn.

Depresja u kobiet.

Depresja jak pomóc? – Diagnozowanie i leczenie depresji.

Czym jest depresja?

depresji objawy

Depresja to utrzymujący się stan smutku, który nie zawsze wywołany jest konkretną sytuacją. Od „normalnych” stanów przygnębienia spowodowanych gorszym dniem, zmęczeniem, problemami finansowymi, zawodowymi czy rodzinnymi, odróżnia go to, że trwa dłużej, a jego odczuwanie jest bardziej intensywne. Czy zagraża człowiekowi? Tak! Głównie dlatego, że bywa bagatelizowany i mylony z dołkami nastroju, które dotykają każdego, lecz stosunkowo szybko mijają.

W normalnych warunkach człowiek jest w stanie poradzić sobie ze swoimi niepowodzeniami czy gorszą formą, umie rozwiązać problem, wychodzi z niepowodzenia silniejszy i bogatszy o nowe doświadczenia. Osoby z depresją nie mają szans tego doświadczyć, bo czują się apatyczne, nie mają energii ani motywacji do działania, nie widzą przed sobą celu, sensu ani nadziei.

To bardzo negatywny stan – depresja może prowadzić do utrzymującej się bezsenności, wywoływać objawy somatyczne, a nawet myśli samobójcze, które nierzadko zamieniają się w czyny.

Jakie są objawy depresji?

Objawy depresji można łatwo przeoczyć w początkowym etapie choroby. Zwłaszcza, że ludzie mogą różnie odczuwać ten stan. Niektórym towarzyszy bezsenność, podczas gdy inni najchętniej nie wychodziliby z łóżka. Podczas gdy pierwsza grupa zmaga się z brakiem apetytu, druga odczuwa niekontrolowane łaknienie. Czasem apatia, ciągłe zmęczenie czy potrzeba snu to nie wynik depresji, lecz braku witamin, minerałów, długotrwała ekspozycja na stres lub choroba o podłożu fizycznym. Dlatego, zanim zostanie postawiona diagnoza o depresji, trzeba wykluczyć inne zaburzenia.

Osoby, które cierpią z powodu depresji, najczęściej zgłaszają niepokojące zmiany w swoim zachowaniu czy odczuwaniu, takie jak:

  • brak pewności siebie i niskie poczucie własnej wartości,
  • zaburzenia koncentracji, problemy z pamięcią,
  • myśli samobójcze, samookaleczanie się,
  • apatia, która utrzymuje się bez względu na pogodę, dzień tygodnia, nawał obowiązków domowych i zawodowych,
  • utrata zainteresowania hobby, pracą, rodziną,
  • unikanie towarzystwa innych osób – rodziny i przyjaciół. (fobia społeczna)

Wszelkie niepokojące zmiany w zachowaniu własnym lub bliskiej osoby, warto skonsultować ze specjalistą. Nie należy ich bagatelizować i tłumaczyć – zwłaszcza, gdy utrzymują się przez dłuższy czas i wywołują negatywne skutki. Wizyta u psychologa jest ważna również z tego względu, że pozwoli ustalić, z jakim konkretnie rodzajem depresji masz do czynienia. To ważne, aby znaleźć przyczynę, a następnie wdrożyć skuteczne leczenie ukierunkowane na dany problem i potrzeby pacjenta.

Rodzaje depresji

Depresja może przybierać różne formy i dlatego przyjęło się stosowanie podziałów. Dotyczą one rodzajów depresji z uwzględnieniem:

  • chorób – depresja nawracająca lub jednorazowa (trwająca około dwóch tygodni) może towarzyszyć chorobie dwubiegunowej. Depresja w tej drugiej formie występuje rzadziej, naprzemiennie z okresami manii,
  • tego, co ją wywołuje – czynniki biologiczne (wewnętrzne) lub zewnętrzne. Ponadto depresja może być uwarunkowana genetycznie (człowiek ma predyspozycje do dziedziczenia),
  • specyficznych okoliczności, które towarzyszą pojawianiu się depresji – często choroba jest wywołana konkretnym przeżyciem. Tutaj należy wspomnieć o depresji poporodowej czy depresji po rozstaniu z partnerem.
depresja po rozstaniu

Jak widzisz, nie ma jednego, konkretnego źródła depresji. Choroba pojawia się w wyniku zgromadzonych doświadczeń, trudnych przeżyć czy towarzyszy innej chorobie albo jest jej efektem. Często na depresję zapadają osoby walczące z nowotworami, a nawet ich bliscy.

Wraz z tym, jak depresja przestała być traktowana jako „wymysł” czy „fanaberia” rozpoczęto prace nad chorobą. Pozwoliło to zrozumieć wiele rządzących nią mechanizmów, ustalić przyczyny i rodzaje zaburzenia. Amerykańskie Towarzystwo Psychologiczne opracowało klasyfikację diagnostyczną. To ogólnie przyjęty na świecie wykaz podtypów depresji.

  • Depresja sezonowa – pojawia się głównie jesienią i zimą, kiedy zmniejsza się liczba słonecznych dni, szybciej zapada zmrok, a ludzie czują się pozbawieni energii, ospali i zmęczeni.
  • Depresja poporodowa – dotyka młodych matek po porodzie. Większość kobiet odczuwa wtedy duże wahania nastrojów, stają się płaczliwe, drażliwe i niespokojne. Stan ten zazwyczaj mija, a samopoczucie stabilizuje się po około 2 tygodniach. O depresji poporodowej mówimy, gdy baby blues trwa dłużej, nie słabnie, a wręcz przybiera na intensywności.
  • Depresja melancholiczna – gorszy nastrój rano, wczesne pobudki, poczucie winy, chudnięcie, ogólne złe samopoczucie.
  • Depresja psychotyczna, w której chory zmaga się z urojeniami i omamami,
  • Depresja atypowa – zmęczenie przychodzi wieczorem, chory jest apatyczny, senny, ma zwiększone łaknienie.
  • Depresja nawracająca – trwa stosunkowo krótko, ale wraca w regularnych odstępach czasu, np. raz w miesiącu.
  • Depresja przewlekła – trwa dłużej niż dwa lata, wiąże się z apatią, brakiem energii, zmęczeniem, odsunięciem od innych ludzi, rezygnacją z przyjemności, hobby.
  • Depresja po stracie kogoś bliskiego, trwająca przez okres żałoby i dłużej.
  • Depresja osób starszych – dotyka głównie seniorów, wiąże się z występowaniem chorób otępiennych, demencji, Alzheimera, poczuciem samotności i utraconą samodzielnością.
  • Depresja maskowana – trudno ustalić, że przyczyną zaburzenia jest depresja. Bardziej od niej widoczne są inne choroby, jadłowstręt, zaburzenia obsesyjne i kompulsywne czy alkoholizm.

Depresja może przybrać różne, czasem nieoczywiste formy. Bywa związana z chorobą neurologiczną, a niektóre objawy można pomylić ze zwykłym zmęczeniem, smutkiem, który przemija czy niedoborem witamin lub minerałów. Jednak nie warto bagatelizować choroby nawet na pierwszym etapie, ponieważ im wcześniej rozpoczęte leczenie, tym większa szansa na to, że skończy się ono sukcesem.

Depresja ze względu na natężenie

Depresja nie od razu objawia się w sposób silny i dynamiczny. Znacznie częściej daje subtelne, czasem trudne do wychwycenia symptomy. Ze względu na to, że stopniowo ulegają one eskalacji, podział można też przeprowadzić w oparciu o to, jakie są objawy depresji i jak intensywnie przebiegają poszczególne jej etapy.

  1. Etap pierwszy – depresja lekka – nastrój chorego jest obniżony przez większość czasu, towarzyszy mu uczucie zmęczenia, zniechęcenia oraz apatii. Nie wynikają one z konkretnej sytuacji, ale pojawia się często i utrzymuje się przez pewien czas. Na tym etapie może też pojawić się depresja maskowana, czyli stan, któremu towarzyszą także objawy psychosomatyczne, np. odczuwanie bólu w różnych częściach ciała.
  2. Etap drugi – depresja umiarkowana – tutaj już zły nastrój towarzyszy człowiekowi przez cały czas. Chory nie odczuwa radości z życia, obojętnieje na to, co do tej pory było dla niego ważne (hobby, praca, rodzina). Gorzej funkcjonuje w społeczeństwie, więc woli się separować od innych ludzi, szuka samotności.
  3. Etap trzeci – depresja silna – przez utrzymujące się zobojętnienie, zmęczenie i apatie, chory nie jest w stanie normalnie funkcjonować ani wykonywać codziennych podstawowych czynności. Do tego nierzadko dochodzą urojenia, zahamowania ruchowe, podejrzliwość wobec innych, wyszukiwanie chorób, a nawet myśli i próby samobójcze.

O ile przeoczenie etapu drugiego czy trzeciego jest niemożliwe, o tyle często ignorowany jest etap pierwszy. Nawet dłuższe przygnębienie można próbować wytłumaczyć przed samym sobą i przed innymi, dlatego nic dziwnego, że chory unika konfrontacji z rzeczywistością. Tutaj warto, aby czujność zachowały osoby z najbliższego otoczenia – rodzina i przyjaciele mogą początkowo nie zauważyć depresji maskowanej, ale nie powinny pozostać obojętne na dziwne, niewytłumaczalne zmiany w zachowaniu swojego przyjaciela czy partnera. 

Zobacz również: Jak pomóc osobie z depresją?

Depresja u nastolatków

depresja u nastolatków

Trzeba wiedzieć, że choroba dotyka osoby bez względu na wiek. Niestety w ostatnim czasie daje się zauważyć rosnącą liczbę zachorowań na depresję u nastolatków. To alarmujące dane, które wymagają głębszej analizy, a w pierwszej kolejności większej czujności ze strony rodziców i pedagogów szkolnych.

Depresja u nastolatków bardzo często bywa mylona z burzą hormonów lub innymi zmianami, które zachodzą w ciele i umyśle młodego człowieka na etapie dojrzewania. To trudny okres wiążący się ze strzeżeniem swojej prywatności, zamknięciem w sobie i poszukiwaniem wsparcia oraz przyjaźni wśród rówieśników, często kosztem pogorszenia kontaktów z rodzicami. Nie zawsze udaje się opiekunom ustalić, że zmienny nastrój syna lub córki to nie efekt buntu, a objaw depresji.

Jeżeli chodzi o symptomy, to są one bardzo zbliżone do tych, które wymieniliśmy wyżej. Młody człowiek traci entuzjazm, zainteresowanie otaczającym go światem, ma zaburzenia snu i apetytu, wpada w melancholijne nastroje, jest milczący, zmęczony, nie umie się skoncentrować, ma problemy z pamięcią. Do tego nierzadko dochodzą objawy psychosomatyczne, czyli bóle głowy, brzucha, rozstrój układu pokarmowego czy omdlenia.

Leczenie depresji u nastolatków zazwyczaj obejmuje psychoterapię, a czasem też przyjmowanie środków farmakologicznych o działaniu łagodzącym objawy i pomagającym w przetrwaniu trudnego czasu.

Depresja u mężczyzn

Jak statystycznie wygląda depresja z rozróżnieniem na płeć? Okazuje się, że częstotliwość chorowania jest niższa u panów, jednak depresja u mężczyzn objawia się inaczej i ma nieco inny przebieg. Jest też trudniejsza do zdiagnozowania, co wynika z:

  • czynników kulturowych (wychowywanie w przeświadczeniu, że „chłopaki nie płaczą”, że mężczyzna ma być silny i nie okazywać słabości),
  • niechęci do okazywania słabości, przyznawania się do problemów z obawy o to, jak zostaną odebrane i potraktowane.

Co do „inności” objawów oraz samego przebiegu choroby, to najczęściej różnice wynikają z tego, w jaki sposób mężczyźni reagują. Zamiast zamknięcia w sobie, przeżywania smutku i pogrążania się apatii, dają wyraz swoim problemom przez wybuchy agresji, drażliwość oraz złość. To sprawia, że trudno zdiagnozować depresję lękową, a raczej podejrzewa się taką osobę o nieumiejętność panowania nad własnymi emocjami.

Mężczyźni mogą zapadać na depresję z takich samych przyczyn jak kobiety. Czasem towarzyszy im choroba dwubiegunowa, innym razem utrzymujące się obniżenie nastroju, to efekt zerwania, rozwodu czy niepowodzeń zawodowych. Do najczęstszych powodów depresji zalicza się obciążenia genetyczne, czynniki psychologiczne oraz społeczne i kulturowe. W przypadku panów, którzy zazwyczaj mają trudności, aby otworzyć się i poszukać pomocy, ucieczką najczęściej okazują się używki, tj. narkotyki, hazard, alkohol. Częściej niż u kobiet, w tej grupie dochodzi do prób samobójczych.

depresja u mężczyzn

U mężczyzn popularnym schorzeniem jest depresja lękowa, a więc stan, w którym gorszemu samopoczuciu towarzyszy też strach i to, że dopiero stracą pracę lub bliską osobę. Bardzo często przyczyną jest obawa przed samotnością, którą można opisać jako paraliżującą, wręcz uniemożliwiającą normalne funkcjonowanie, nawiązywanie relacji czy wchodzenie w związki. W ten sposób problem się zapętla – mężczyzna z depresją staje się samotny, bo sam do tego doprowadził poprzez unikanie kontaktów z innymi ludźmi i odcięcie się od świata zewnętrznego, odtrącenie członków rodziny oraz przyjaciół.

Depresja u kobiet

Depresja u kobiet zazwyczaj objawia się obniżeniem nastroju, apatią, płaczliwością. Inne są objawy, ale też zachowanie osoby, u której zaburzenia się pojawiły. W przypadku kobiet zachorowania zdarzają się nawet dwukrotnie częściej niż u panów. Duży odsetek chorych stanowią panie cierpiące na depresję poporodową. Objawy to wzmożona płaczliwość, niepokój, które są związane bezpośrednio z burzą hormonalną towarzyszącą pojawieniu się dziecka. Stan ten, choć uchodzi za normalny, powinien jednak skończyć się po upływie około 2 tygodni. Trzeba zareagować, jeśli bliscy, osoby z otoczenia, zauważą, że baby blues utrzymuje się dłużej i utrudnia normalne funkcjonowanie w rodzinie.

depresja poporodowa

Depresja poporodowa to nie jedyny problem, z jakim mierzą się kobiety. Często choroba to efekt ogromnych oczekiwań społecznych, konieczność perfekcyjnego godzenia kilku ról w tym samym czasie, a także skutek bycia ofiarą przemocy fizycznej, psychicznej lub ekonomicznej. Zdarza się, że depresja to „efekt uboczny” przyjmowanych leków antykoncepcyjnych lub leczących niepłodność. Dlatego w diagnozowaniu choroby tak ważne jest wielotorowe podejście i rozpoznanie na kilku płaszczyznach. Tylko wtedy uda się uzyskać przejrzysty obraz całej sytuacji.

Kobiety z natury są bardziej ekspresyjne, otwarte na rozmowę i poszukiwanie pomocy. Nic dziwnego, że szybciej otrzymują potrzebną pomoc, bo nie boją się o nią prosić (choć nie zawsze). U pań okresy depresyjne bywają silnie związane z okresami życia, w których się znajdują. Stąd depresja nastoletnia, depresja poporodowa czy ujawniająca się w okresie menopauzy. Za wieloma spadkami nastroju stoją bowiem zmiany hormonalne, które są trudne do ujarzmienia bez leków.

Depresja jak pomóc? – Diagnozowanie i leczenie depresji

Depresja lękowa, maskowana, po rozstaniu lub po porodzie… jest wiele rodzajów zaburzeń, które różnią się w zależności od czynnika, który je wywołał, wieku, płci oraz osobistych uwarunkowań. Czasem to genetyka decyduje o tym, czy dana osoba będzie skłonna do popadania w nastroje depresyjne utrzymujące się albo nawracające, a innym razem są to czynniki społeczne lub kulturowe. Nie należy też bagatelizować traumatycznych wydarzeń z życia – czasem jest to rozwód, śmierć bliskiej osoby, bankructwo firmy, uczestnictwo w wypadku drogowym.

Bardzo ważne w leczeniu depresji jest postawienie odpowiedniej diagnozy. W pierwszej kolejności trzeba wykluczyć choroby neurologiczne lub inne, które mogą wywoływać apatię, zaburzenia pamięci i koncentracji, problemy ze snem, bóle głowy czy brzucha, napady złości. Jeżeli pacjent jest zdrowy na ciele, może się okazać, że źródło problemu kryje się w jego psychice.

Objawy depresji z początku bywają dość łagodne i nie są jednoznaczne. Nie powinno to jednak uśpić czujności danej osoby lub jej bliskich – rodziny i przyjaciół. Wszelkie niepokojące zmiany w zachowaniu warto od razu konsultować i stawiać im czoła. Rozpoznanie depresji u nastolatków, jak również u osób dorosłych, a zwłaszcza u mam w depresji poporodowej wymaga konsultacji ze specjalistą. Psycholog na bazie opisanych objawów, historii choroby oraz wywiadu z pacjentem jest w stanie ustalić, co jest przyczyną występowania zaburzenia, jaki jest jego rodzaj i wreszcie, jaką metodę leczenia terapeutycznego i/lub farmakologicznego wdrożyć, aby mu pomóc.

Chcesz być na bieżąco z naszymi artykułami psychologicznymi?
Polub nas na Facebook
Udostępnij wpis na Facebooku, aby pomóc innym osobom!