Blog

Monika Chrapi艅ska-Krupa - Artyku艂y

choroba dwubiegunowa

Choroba dwubiegunowa

Z poj臋ciem choroby dwubiegunowej spotykamy si臋 do艣膰 cz臋sto w kontek艣cie prowadzenia rozm贸w i diagnozowania zaburze艅 o pod艂o偶u psychicznym. ChAD to psychoza maniakalno-depresyjna, nazywana te偶 cyklofreni膮. Cho膰 u偶ywa si臋 kilku okre艣le艅, to dotycz膮 one tego samego 鈥 zaburze艅 nastroj贸w, z depresj膮 i mani膮, kt贸re wyst臋puj膮 po sobie lub w epizodach mieszanych. Mi臋dzy poszczeg贸lnymi etapami choroby dochodzi do remisji. Jak widzisz z opisu, choroba jest powa偶na, bo w znacznym stopniu wp艂ywa na jako艣膰 偶ycia chorego i os贸b z jego otoczenia, utrudniaj膮c normalne funkcjonowanie w spo艂ecze艅stwie.

Spis tre艣ci:

Dwubiegunowo艣膰 – czym jest?

Choroba afektywna dwubiegunowa – przyczyny

ChAD (choroba dwubiegunowa) – objawy

Choroba dwubiegunowa – leczenie

Dwubiegunowo艣膰 – czym jest?

Dwubiegunowo艣膰 to potoczne, prostsze okre艣lenie choroby afektywnej dwubiegunowej (ChAD). Odnosi si臋 do os贸b, kt贸re cierpi膮 na zaburzenia nastroj贸w wyst臋puj膮ce w okre艣lonych sekwencjach. Zazwyczaj nast臋puj膮 po sobie epizody depresji, manii/hipomanii oraz epizody mieszane. Czas ich trwania jest r贸偶ny, jednak pomi臋dzy nimi dochodzi do remisji. To czas stosunkowo normalnego funkcjonowania, gdy wydaje si臋, 偶e chory 鈥瀢r贸ci艂 do zdrowia鈥. Niestety nie jest to prawd膮, bo czasowy zanik lub mniejsze nat臋偶enie odczuwania symptom贸w nie oznacza wyzdrowienia. Do tego zazwyczaj potrzebna jest psychoterapia.

Choroba dwubiegunowa ma r贸偶ne podtypy, do kt贸rych zalicza si臋:

  • Choroba afektywna I, II, III stopnia,
  • P贸艂mania/hipomania,
  • Dwubiegunowo艣膰 sezonowa,
  • Cyklotymia,
  • 艁agodne spektrum bez widocznych okres贸w depresji czy mani,
  • Mania jednobiegunowa (wyst臋puj膮 wy艂膮cznie epizody nawracaj膮cej manii lub epizody nawracaj膮cej depresji).

Choroba afektywna dwubiegunowa – przyczyny

dwubiegunowo艣膰

Objawy choroby dwubiegunowej najcz臋艣ciej obserwuje si臋 u kobiet i m臋偶czyzn w wieku od 20 do 30 lat (ale nie tylko). Niestety nie omija tak偶e dzieci, cho膰 u m艂odszych pacjent贸w przebiega nieco inaczej. Daje objawy, kt贸re mo偶na pomyli膰 z zespo艂em nadpobudliwo艣ci ADHD. Nie omijaj膮 ich jednak r贸wnie偶 nastroje depresyjne czy zmiany nastroj贸w z naciskiem na euforyczne odczuwanie szcz臋艣cia, cz臋ste napady z艂o艣ci, sk艂onno艣膰 do ryzykownych zachowa艅, m贸wienie szybko, zmienianie temat贸w rozmowy, problemy z koncentracj膮 i snem. Niepokoj膮ce jest te偶 ci膮g艂e zm臋czenie lub bezsenno艣膰, nadmierny apetyt lub jego brak, my艣li samob贸jcze, objawy psychosomatyczne (narzekanie na b贸l g艂owy lub brzucha), poczucie beznadziei i poczucia winy.

Zazwyczaj trudno przeoczy膰, 偶e z chorym dzieje si臋 co艣 z艂ego. Cierpi on na wahania nastroj贸w, kt贸re zakrawaj膮 depresj臋 oraz mani臋 o znacznym nasileniu. Rodzi si臋 pytanie 鈥 sk膮d bierze si臋 choroba dwubiegunowa? Jakie s膮 przyczyny ChAD? Czy ka偶dy mo偶e zachorowa膰? Wyja艣niamy:

  • ChAD rozwija si臋 u os贸b, kt贸re maj膮 ku temu predyspozycje genetyczne, cierpi膮 z powodu chor贸b somatycznych czy zaburzonej pracy neuroprzeka藕nik贸w w m贸zgu. Je偶eli na chorob臋 dwubiegunow膮 cierpia艂 ojciec lub matka, to szansa, 偶e dziecko r贸wnie偶 na ni膮 zapadnie wynosi nawet 75%!
  • Na depresj臋 dwubiegunow膮 bardziej nara偶one s膮 osoby, kt贸re cierpi膮 z powodu chor贸b somatycznych, a tak偶e s膮 obci膮偶one czynnikami 艣rodowiskowymi 鈥 nadu偶ywaj膮 alkoholu, prowadz膮 stresuj膮cy tryb 偶ycia, odczuwaj膮 ci膮g艂e napi臋cie, nie maj膮 uregulowanego rytmu dobowego,
  • nasilenie choroby dwubiegunowej mo偶e by膰 efektem zaburze艅 funkcjonowania tarczycy lub wynika膰 z nieprawid艂owego dzia艂ania neurologicznego m贸zgu.

Okazuje si臋 zatem, 偶e nie trzeba mie膰 w rodzinie osoby, kt贸ra choruje czy chorowa艂a na dwubiegunowo艣膰, aby samemu zapa艣膰 na t臋 chorob臋. W du偶ym stopniu na zachorowanie nara偶eni s膮 te偶 ci, kt贸rzy nie dbaj膮 o swoje zdrowie i samopoczucie psychiczne w nale偶yty spos贸b. Co to oznacza? 呕e traumatyczne prze偶ycia takie jak 艣mier膰 kogo艣 bliskiego, bolesne rozstanie, d艂ugotrwa艂e bezrobocie, samotno艣膰 i wykluczenie spo艂eczne r贸wnie偶 mog膮 nasila膰 objawy choroby dwubiegunowej. Mo偶na wpa艣膰 w epizod I (depresja) lub II (mania) albo te偶 III 鈥 epizody mieszane.

Dobra wiadomo艣膰 jest taka, 偶e dzia艂a to te偶 w drug膮 stron臋. Je艣li cz艂owiek otacza si臋 偶yczliwymi lud藕mi, odczuwa satysfakcj臋 ze swojego 偶ycia zawodowego, rodzinnego, relacji z partnerem, to jest spokojniejszy i ma bardziej ustabilizowany rytm. Oznacza to, 偶e nastr贸j pozostaje w normie i ryzyko zaostrzenia ChAD znacznie si臋 zmniejsza.

ChAD (Choroba dwubiegunowa) 鈥 objawy

dwubiegunowa

Zazwyczaj trudno jest przeoczy膰 objawy choroby afektywnej dwubiegunowej, cho膰 u ka偶dego mo偶e mie膰 ona nieco inny przebieg. Wystarczy, 偶e u jednej osoby zacznie si臋 od epizodu depresji, a u innej od mani. Czasem rozpoznanie wymaga czasu, a samo zaburzenie mo偶e by膰 mylone z innymi, np. sam膮 鈥瀋zyst膮鈥 depresj膮. St膮d rozpoznanie wymaga d艂u偶szego czasu i specjalistycznej obserwacji oraz rozmowy z psychologiem. Zanim przejdzie on do postawienia diagnozy, musi stwierdzi膰, czy wyst臋puj膮 zaburzenia charakterystyczne dla choroby dwubiegunowej. A s膮 to dwie r贸偶ne grupy objaw贸w 鈥 pierwsze dotycz膮 epizod贸w maniakalnych, a drugie odnosz膮 si臋 do epizod贸w depresyjnych:

EPIZODY MANIAKALNE

  • Podwy偶szony nastr贸j i pobudzenie ruchowe 鈥 zesp贸艂 maniakalny utrzymuj膮cy si臋 co najmniej przez 4 dni,
  • gonitwa my艣li, kt贸ra utrudnia choremu koncentracj臋 i uniemo偶liwia odpoczynek,
  • problemy z koncentracj膮,
  • zaburzenia w sferze 偶ycia seksualnego 鈥 spadek libido,
  • dra偶liwo艣膰,
  • mniejsza potrzeba snu, bezsenno艣膰,
  • sk艂onno艣膰 do podejmowania szybkich, nieracjonalnych, lekkomy艣lnych decyzji.

EPIZODY DEPRESYJNE

  • Obni偶enie nastroju, mniejsza aktywno艣膰 psychiczna i ruchowa, kt贸ra trwa przez pewien czas,
  • brak pewno艣ci siebie, wiary w swoje mo偶liwo艣ci i umiej臋tno艣ci,
  • brak zainteresowa艅, rezygnacja ze swojego hobby,
  • odczuwanie poczucia winy, kt贸re nie jest racjonalne, adekwatne do sytuacji,
  • spadek apetytu,
  • apatia,
  • bezsenno艣膰,
  • zaburzenia pami臋ci i koncentracji.

EPIZODY HIPOMANII

  • Weso艂kowato艣膰, ch臋膰 do 偶artowania i trudno艣ci z zachowaniem powagi,
  • nadpobudliwo艣膰,
  • nieco podwy偶szony, ale dobry i pozytywny nastr贸j,
  • sk艂onno艣膰 do ryzykownych dzia艂a艅, ale nie tak pochopnych i szkodliwych jak w czasie manii (zachowuje umiej臋tno艣膰 krytycznego oceniania, my艣lenia, oceniania zagro偶enia).

EPIZODY MIESZANE

  • Chorzy s膮 bardzo aktywni, jednak g艂贸wnie ich my艣li i dzia艂ania koncentruj膮 si臋 wok贸艂 towarzysz膮cego im obni偶onego nastroju,
  • pogorszenie samopoczucia, smutek, poczucie, 偶e 偶ycie jest bez sensu,
  • my艣li samob贸jcze,
  • przechodzenie z euforii do rozpaczy bez wyra藕nych powod贸w 鈥 te stany p艂ynnie si臋 przeplataj膮.

Trudno powiedzie膰, kt贸ry z epizod贸w jest trudniejszy dla chorego i dla os贸b z jego otoczenia. Na pewno trzeba zachowa膰 zawsze szczeg贸ln膮 czujno艣膰 i nie da膰 si臋 zwie艣膰 pozorom (najcz臋艣ciej dotyczy to epizod贸w mieszanych lub hipomanii, gdy pozornie wszystko wygl膮da tak, jakby by艂o pod kontrol膮).

Depresja dwubiegunowa nierzadko prowadzi do my艣li samob贸jczych, izolacji. Z kolei mania, paradoksalnie jest r贸wnie gro藕na 鈥 popycha chorego do nieracjonalnych zachowa艅. Cz臋sto s膮 to romanse (niezaspokojony pop臋d p艂ciowy), a tak偶e nadu偶ywanie alkoholu czy u偶ywek. Szkodliwe s膮 te偶 decyzje podejmowanie pod wp艂ywem chwili, np. zaci膮ganie du偶ych kredyt贸w czy rzucanie pracy. Osoby na tym etapie choroby maj膮 wybuja艂e ego i cechuje je przesadny optymizm wobec sytuacji obecnych i przysz艂ych. Nie da si臋 ukry膰, 偶e dla rodziny, przyjaci贸艂 i ca艂ego otoczenia s膮 bardzo m臋cz膮cymi kompanami. Mniej gro藕na (ze wzgl臋du na ilo艣膰 objaw贸w oraz ich nat臋偶enie) jest hipomania.

Diagnozowanie choroby dwubiegunowej zale偶y nie tylko od tego, czy dane objawy w og贸le wyst臋puj膮 i jak d艂ugo trwaj膮. Wa偶ny jest te偶 stopie艅 ich nasilenia. Je偶eli ich wyst臋powania nie da si臋 kwestionowa膰, jednak stopie艅 nat臋偶enia nie utrudnia normalnego funkcjonowania lub tylko w niewielkim stopniu wp艂ywa na chorego, to mo偶emy m贸wi膰 o 艂agodnym przebiegu (kt贸ry i tak wymaga konsultacji lekarskiej i czujno艣ci ze strony rodziny oraz przyjaci贸艂).

Choroba dwubiegunowa – leczenie

chad

Choroba dwubiegunowa o wi臋kszym nat臋偶eniu zdecydowanie wp艂ywa na jako艣膰 偶ycia chorego. Dlatego zazwyczaj nie da si臋 przej艣膰 z ni膮 do porz膮dku dziennego i funkcjonowa膰 鈥瀓ak gdyby nigdy nic鈥. Praca nad sob膮 przywraca komfort Tobie, jak r贸wnie偶 osobom z najbli偶szego otoczenia. Osoby takie zazwyczaj okre艣laj膮 bliskiego, jako kogo艣 niezr贸wnowa偶onego, kt贸rego zachowania trudno przewidzie膰 i zrozumie膰.

Nie ulega w膮tpliwo艣ci, 偶e choroba dwubiegunowa wymaga leczenia pod czujnym okiem psychologa. Cz臋sto psychoterapia jest wspierana lekami, poniewa偶 wtedy udaje si臋 uzyska膰 najlepsze rezultaty i to w mo偶liwie kr贸tkim czasie. Dlaczego jest to takie wa偶ne? Bo 偶ycie z chorob膮 dwubiegunow膮 jest trudne dla pacjenta i dla jego bliskich, czasem wr臋cz uniemo偶liwia wchodzenie w zwi膮zki, podtrzymywanie relacji, pracowanie, oddawanie si臋 swoim pasjom czy zainteresowaniom. Zaniedbana choroba mo偶e si臋 dynamicznie rozwija膰, co prowadzi do my艣li samob贸jczych, nasilenia depresji, stan贸w maniakalnych oraz innych.

Leczenie choroby dwubiegunowej:

  • przynosi remisj臋 鈥 ca艂kowit膮 albo przynajmniej zmniejszenie nasilenia odczuwania objaw贸w,
  • zapobiega nawrotom choroby w przysz艂o艣ci,
  • pozwala powr贸ci膰 do normalno艣ci i cieszy膰 si臋 偶yciem bez choroby.

Leczenie podtrzymuj膮ce przynosi dobre efekty i pozwala nie tylko osi膮gn膮膰 zamierzone rezultaty, ale te偶 wyposa偶y膰 chorego w narz臋dzia do radzenia sobie z problemem i rozpoznawania objaw贸w choroby dwubiegunowej w przysz艂o艣ci. Profilaktyka jest niezwykle istotna w zapobieganiu powrotom choroby i nasilaniu si臋 symptom贸w.

O tym, jaka b臋dzie forma terapii, zawsze decyduje psycholog, po wst臋pnej rozmowie z pacjentem i zapoznaniem si臋 z objawami choroby dwubiegunowej oraz jej histori膮. Zazwyczaj wdra偶a si臋 psychoterapi臋 oraz psychoedukacj臋.

Cz臋sto towarzysz膮 jej inne zaburzenia, zw艂aszcza u os贸b, kt贸re cierpi膮 na odmian臋 maniakaln膮 w danym momencie, mog膮 te偶 zmaga膰 si臋 r贸wnolegle z zespo艂em zale偶no艣ci alkoholowej. Podw贸jna diagnoza wcale nie jest rzadko艣ci膮.

Im bardziej skomplikowany przypadek choroby, tym bardziej z艂o偶one leczenie. Zdarza si臋, 偶e w艂膮cza si臋 do niego leki normotymiczne, kt贸re stabilizuj膮 nastr贸j, a tak偶e leki przeciwdepresyjne. Dora藕nie psychiatra mo偶e zaleci膰 te偶 w艂膮czenie 艣rodk贸w nasennych i przeciwl臋kowych.

Chcesz by膰 na bie偶膮co z naszymi artyku艂ami psychologicznymi?

Polub nas na Facebooku, a na pewno nic Ci臋 nie ominie!

Udost臋pnij wpis na Facebooku, aby pom贸c innym osobom!

ocd

Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne 鈥 jak leczy膰?

Ka偶dego dnia w Twojej g艂owie pojawia si臋 wiele my艣li 鈥 pomys艂y, przekonania, historie, plany lub obrazy. Cz臋sto s膮 …

borderline

Osobowo艣膰 borderline (BPD) 鈥 co to znaczy?

Zaburzenie osobowo艣ci typu borderline 鈥 czasami nazywane osobowo艣ci膮 chwiejn膮 emocjonalnie 鈥 jest zaburzeniem osobowo艣ci, …

asertywno艣膰

Co daje asertywno艣膰?

Dzisiaj poj臋cie asertywno艣ci jest u偶ywane cz臋sto, lecz nie zawsze we w艂a艣ciwym kontek艣cie. Zdarza si臋, 偶e pewno艣膰 …