Blog

Monika Chrapi艅ska-Krupa - Artyku艂y

fobii spo艂ecznej

Fobia spo艂eczna – objawy, leczenie

Fobia spo艂eczna to jeden z rodzaj贸w l臋ku, kt贸ry pojawia si臋 w konkretnych sytuacjach 偶yciowych lub przy spotkaniu niekt贸rych ludzi. Zazwyczaj osoby dotkni臋te problemem maj膮 trudno艣ci z prawid艂owym, normalnym funkcjonowaniu w spo艂ecze艅stwie. Stroni膮 od miejsc, kt贸re wywo艂uj膮 w nich stres, poczucie niepewno艣ci czy wr臋cz histerii. Nie trudno si臋 domy艣li膰, 偶e takie 偶ycie jest bardzo m臋cz膮ce i niemo偶liwe na d艂u偶sz膮 met臋. Dlatego tak du偶o m贸wi si臋 o diagnozowaniu, rozumieniu i leczeniu fobii spo艂ecznych.

Spis tre艣ci:

Fobia spo艂eczna – co to?

Fobia spo艂eczna przyczyny

Fobia spo艂eczna objawy

Fobia spo艂eczna test – “Czy masz objawy zaburzenia?”

Jak funkcjonuj膮 osoby z fobi膮 spo艂eczn膮?

Fobia spo艂eczna leczenie

Czy wiesz, 偶e problem fobii spo艂ecznej w Polsce mo偶e dotyka膰 nawet kilku procent os贸b? Okazuje si臋, 偶e pierwsze objawy mog膮 pojawia膰 si臋 ju偶 w wieku dzieci臋cym, a nasila膰 w okresie dojrzewania. Bywa jednak, 偶e przez d艂u偶szy czas nie s膮 diagnozowane, bo trudno rozr贸偶ni膰 normaln膮 niech臋膰 do kontakt贸w spo艂ecznych czy wrodzon膮 wstydliwo艣膰 od tego podst臋pnego zaburzenia. W 偶yciu doros艂ym fobia spo艂eczna mo偶e bardzo negatywnie wp艂ywa膰 na relacje z innymi lud藕mi oraz podejmowanie aktywno艣ci zawodowej.

Fobia spo艂eczna – co to?

Fobia spo艂eczna to rodzaj silnego zaburzenia l臋kowego, kt贸re przejawia si臋 w unikaniu kontakt贸w z innymi lud藕mi. Tej niech臋ci towarzyszy l臋k przed odrzuceniem, wy艣mianiem czy skrytykowaniem. Niepokoj膮ce jest to, 偶e strach pojawia si臋 nie tylko tu偶 przed spotkaniem, ale na d艂ugo przed tym, zanim w og贸le wyjdziesz z domu. Samo wyobra偶enie sobie sytuacji, w kt贸rej chory musi zje艣膰 w miejscu publicznym, porusza膰 si臋 艣rodkami komunikacji miejskiej czy wyst膮pi膰 przed publiczno艣ci膮 wywo艂uje w nim parali偶 i ogromny stres. Co wa偶ne l臋k nie znika wraz z powrotem do domu czy bli偶szym zapoznaniem si臋 z now膮 grup膮 ludzi. Niejako kumuluje si臋 w organizmie, nios膮c za sob膮 destrukcyjne skutki psychiczne oraz zwi膮zane z pogorszeniem stanu zdrowia.

Fobia spo艂eczna przyczyny

Sk膮d bierze si臋 fobia spo艂eczna? Jakie s膮 jej przyczyny? Warto od razu zaznaczy膰, 偶e fobia spo艂eczna to co艣 innego ni偶 nie艣mia艂o艣膰 oraz introwersja. Te s膮 cechami osobowo艣ci, powoduj膮, 偶e dana osoba unika pewnych sytuacji i nie lubi wychodzi膰 ze swojej strefy komfortu. Chocia偶 wi膮偶e si臋 to z pewnymi ograniczeniami, to jednak nie oznacza zaburzenia!

Fobia spo艂eczna to zaburzenie o pod艂o偶u l臋kowym. To silny, specyficzny l臋k, nad kt贸rym chory nie ma 偶adnej kontroli. Przeciwnie 鈥 to l臋k kontroluje jego. Bierze si臋 on z:

  • nieprawid艂owej pracy pewnych obszar贸w m贸zgu (czynniki neurobiologiczne),
  • genetyki (je偶eli w Twojej rodzinie jest osoba, kt贸ra cierpi na tego typu zaburzenie, to jest spore ryzyko na to, 偶e dzieci lub wnuki odziedzicz膮 chorob臋),
  • czynnik贸w 艣rodowiskowych 鈥 zale偶y od tego, w jakim 艣rodowisku wzrasta艂e艣 i z jakimi prze偶yciami mia艂e艣 do czynienia. Je偶eli dana osoba jest obiektem prze艣ladowa艅, wyzwisk, odrzucenia lub przeciwnie 鈥 rodzice otaczaj膮 j膮 zbyt szczelnym kokonem opieku艅czo艣ci, to mo偶e doj艣膰 do powstania fobii spo艂ecznej w 偶yciu doros艂ym.

Fobia spo艂eczna objawy

objawy fobii spo艂ecznej

Najwi臋kszym i g艂贸wnym objawem fobii spo艂ecznej jest l臋k. To rodzaj normalnej reakcji na zewn臋trzne bod藕ce, kt贸re jawi膮 si臋 ka偶demu cz艂owiekowi jako zagro偶enie. W przypadku os贸b chorych poczucie zagro偶enia jest nieadekwatne do rzeczywistej sytuacji. Wyolbrzymia on problemy, a tym towarzysz膮 liczne, parali偶uj膮ce jakiekolwiek racjonalne dzia艂ania objawy psychosomatyczne.

M贸wi膮c najog贸lniej: Parali偶uj膮cy l臋k, irracjonalny, nieadekwatny do skali rzeczywistego zagro偶enia, to g艂贸wny objaw fobii spo艂ecznej. Pojawia si臋 on nie tylko w kontakcie z innymi lud藕mi czy przebywaniu w konkretnym miejscu, ale ju偶 na sam膮 my艣l o wyj艣ciu ze swojej strefy komfortu i znalezieniu si臋 w miejscu publicznym.

Objawy fobii spo艂ecznej s膮 nie tylko psychiczne, ale te偶 fizyczne. Zalicza si臋 do nich:

  • dr偶enie r膮k i g艂osu,
  • uczucie zimnego potu na d艂oniach i plecach,
  • j膮kanie si臋,
  • oblewanie si臋 rumie艅cem,
  • uczucie sucho艣ci w ustach,
  • przyspieszona praca serca,
  • md艂o艣ci, dolegliwo艣ci 偶o艂膮dkowe, a nawet wymioty czy biegunki.

Pozornie te objawy s膮 podobne jak w przypadku normalnej tremy towarzysz膮cej np. wyst臋pom publicznym. Jednak trzeba wiedzie膰, 偶e ich skala oraz intensywno艣膰 prze偶ywania s膮 na znacznie wy偶szym poziomie. Czasem mog膮 nawet parali偶owa膰, czyli sprawia膰, 偶e chory nie jest w stanie wykona膰 偶adnego gestu ani wydusi膰 z siebie s艂owa.

Fobia spo艂eczna 鈥 test: 鈥濩zy masz objawy zaburzenia?鈥

Jak widzisz rozpoznanie fobii spo艂ecznej, mo偶e by膰 bardzo trudne 鈥 szczeg贸lnie fobii spo艂ecznej u dzieci, kt贸re bywaj膮 nie艣mia艂e i wycofane. Warto zrobi膰 sobie test 鈥 fobia spo艂eczna daje pewne niepokoj膮ce symptomy i ustalenie tego, czy dotycz膮 one r贸wnie偶 Ciebie, b臋dzie bardzo pomocne w dalszej diagnostyce i leczeniu. Fobii spo艂ecznej nie rozpoznasz sam, a ostateczn膮 diagnoz臋 postawi psycholog. Jednak wcze艣niej mo偶esz wykona膰 prosty test, odpowiadaj膮c sobie (szczerze), jak silny poziom l臋ku wywo艂uj膮 w Tobie takie sytuacje, jak poni偶sze:

  • prowadzenie rozm贸w telefonicznych w towarzystwie innych os贸b,
  • uczestniczenie w dyskusjach w ma艂ych, 艣rednich i du偶ych grupach 鈥 ludzi, kt贸rych znasz i kt贸rzy s膮 Ci obcy,
  • jedzenie i picie w miejscach publicznych,
  • rozmowa z osob膮 po艂o偶on膮 wy偶ej (prze艂o偶onym, urz臋dnikiem, autorytetem),
  • wyst臋p i przemowa przed grup膮 ludzi,
  • bycie pod czyj膮艣 obserwacj膮,
  • rozmawianie z kim艣, kogo ma艂o znasz,
  • bycie w centrum uwagi,
  • korzystanie z publicznych toalet, telefon贸w i innych,
  • uczestnictwo w dyskusjach wywo艂uj膮cych spory,
  • pr贸ba nawi膮zywania relacji z osob膮, kt贸ra Ci si臋 podoba,
  • organizowanie spotka艅 i przyj臋膰,
  • odmawianie sprzedawcom, od kt贸rych na pewno nie chcesz nic kupi膰.

Bardziej szczeg贸艂owe pytania s膮 uj臋te w tzw. te艣cie Liebowitza. To formularz stworzony po to, aby usystematyzowa膰 spos贸b diagnozowania fobii. Jednym z element贸w jest w艂a艣nie wywiad z pacjentem i uzyskanie od niego bardziej szczeg贸艂owych informacji. Skala The Leibowitz Social Anxiety Scale 鈥 LSAS jest niezwykle pomocna w pracy, kt贸r膮 psycholog wykonuje ze swoim pacjentem.

Jak funkcjonuj膮 osoby z fobi膮 spo艂eczn膮?

l臋k spo艂eczny

Funkcjonowanie os贸b z fobi膮 spo艂eczn膮 jest trudne i wymaga ogromnego wysi艂ku. Czasem jednak to nie wystarcza i chory nie potrafi poradzi膰 sobie ze swoimi l臋kami, a na stres reaguje w spos贸b bardzo intensywny. Najcz臋艣ciej form膮 rozwi膮zania problemu ma si臋 okaza膰 unikanie sytuacji, kt贸re powoduj膮 l臋k. Oznacza to np. chodzenie na wagary w przypadku uczni贸w, a w przypadku pracownik贸w 鈥 nagminne wymawianie si臋 zwolnieniami lekarskimi.

Fobia spo艂eczna a praca

Osoby cierpi膮ce z powodu fobii spo艂ecznej mog膮 by膰 dobrymi pracownikami, ale potrzebuj膮 艣rodowiska, kt贸re b臋dzie im sprzyja艂o. Najbardziej komfortowa jest oczywi艣cie praca zdalna mo偶liwa do realizowania z w艂asnego domu. Niekt贸rym towarzyszy nawet specyficzny rodzaj fobii nazywany ergofobi膮. To zaburzenie odnosz膮ce si臋 do stresu wywo艂ywanego my艣l膮 o p贸j艣ciu do pracy. Niestety, w 艣wiadomo艣ci chorego zazwyczaj problem jest tak wstydliwy, 偶e nie potrafi porozmawia膰 o swojej fobii spo艂ecznej. Forum internetowe staje si臋 miejscem, gdzie szuka odpowiedzi. Jednak nie t臋dy droga 鈥 aby m贸c normalnie funkcjonowa膰, warto zacz膮膰 od odwiedzenia psychologa.

Fobia spo艂eczna a 偶ycie rodzinne

Czy trudno jest 偶y膰 z osob膮, kt贸ra cierpi na fobi臋 spo艂eczn膮? Czy chory w og贸le jest w stanie za艂o偶y膰 rodzin臋? Okazuje si臋 to trudne, ale nie niemo偶liwe. Niestety niekt贸rzy 艣wiadomie rezygnuj膮 z zak艂adania rodziny, maj膮c na uwadze to, 偶e irracjonalne l臋ki bywaj膮 dziedziczne. Je偶eli w艣r贸d Twoich bliskich jest osoba maj膮ca objawy socjofobii to na pewno b臋dzie ona potrzebowa艂a du偶o wsparcia i zrozumienia. Dla niej idealn膮 sytuacj膮 b臋dzie to, gdy przejmiesz obowi膮zki zwi膮zane z robieniem zakup贸w, odwiedzaniem urz臋d贸w i innymi, wi膮偶膮cymi si臋 z przebywaniem w艣r贸d ludzi.

Fobia spo艂eczna a 偶ycie towarzyskie

Trudno piel臋gnowa膰 偶ycie towarzyskie, kiedy ka偶da my艣l o wyj艣ciu z domu i spotkaniu ze znajomymi przyprawia Ci臋, dos艂ownie, o dr偶enie, ko艂atanie serca i biegunk臋. Kontakty spo艂eczne mo偶na te偶 podtrzymywa膰 online, ale trudno je w ten spos贸b zawi膮zywa膰. Jednak dzisiaj, wraz z galopuj膮cym rozwojem cyfryzacji, coraz wi臋cej os贸b integruje si臋 np. na forum o fobii spo艂ecznej czy w mediach spo艂eczno艣ciowych. To warto艣ciowe, poniewa偶 poznaj膮 oni innych ludzi mierz膮cych si臋 z tymi samymi problemami, wiedz膮, 偶e nie s膮 sami. Szczeg贸lnie pomaga im s艂uchanie o sukcesach innych os贸b, np. tych, u kt贸rych leczenie fobii spo艂ecznej przynios艂o bardzo dobre rezultaty.

Fobia spo艂eczna 鈥 leczenie

leczenie fobii spo艂ecznej

Nad fobi膮 spo艂eczn膮 mo偶na pracowa膰 samemu, jednak zazwyczaj najlepiej jest odda膰 si臋 w r臋ce dobrego psychologa. Pod jego opiek膮 chory mo偶e z wi臋kszym zaanga偶owaniem uczestniczy膰 w procesie, g艂贸wnie dlatego, 偶e wie, jakie kroki powinien wykona膰. Do pracy w艂asnej zalicza si臋:

  • psychoedukacja, czyli uczenie si臋 o l臋ku, oswajanie go i podejmowanie pr贸b logicznego zrozumienia, sk膮d on si臋 w艂a艣ciwie bierze,
  • obserwacja, kt贸ra pozwala przeanalizowa膰 sytuacje wywo艂uj膮ce l臋k i rozpoznawanie objaw贸w fobii spo艂ecznej,
  • wypracowanie mechanizm贸w ochronnych 鈥 co zrobisz w sytuacji stresuj膮cej, powoduj膮cej zagro偶enie, jak zareagujesz,
  • kontroluj post臋py swojej pracy w艂asnej, prowadz膮c np. dziennik, gdzie opisujesz stresuj膮ce sytuacje, sposoby radzenia sobie z nimi i swoje ma艂e sukcesy.

Oswojenie l臋ku jest trudne, a zapanowanie nad nim wymaga d艂ugiej i ci臋偶kiej pracy. Niekt贸rzy znajduj膮 pocieszenie w poznawaniu innych ludzi, cierpi膮cych na ten sam problem. Ze zrozumia艂ych wzgl臋d贸w raczej nie spotkaj膮 si臋 z nimi na 偶ywo, mog膮 jednak znale藕膰 inne miejsce integracji, np. forum. Fobie spo艂eczne nasilaj膮 si臋 najbardziej w bezpo艣rednim kontakcie, dlatego chorym 艂atwiej jest komunikowa膰 si臋 zza ekran贸w komputer贸w czy smartfon贸w. Ods艂aniaj膮 si臋 w贸wczas w takim stopniu, jaki jest dla nich akceptowalny.

Czasem, niestety, nawet szczere ch臋ci to za ma艂o i trzeba wdro偶y膰 profesjonalne leczenie fobii spo艂ecznej. Zalicza si臋 do niego psychoterapia oraz farmakoterapia. Odwiedzenie psychologa oczywi艣cie te偶 mo偶e by膰 trudne dla chorego, dlatego na pocz膮tkowym etapie mo偶e on skorzysta膰 z terapii prowadzonej w formie online, internetowej. Jest ona r贸wnie efektywna, a pozwala choremu stopniowo pozna膰 opiekuna i otworzy膰 si臋 przed nim za jaki艣 czas.

Chcesz by膰 na bie偶膮co z naszymi artyku艂ami psychologicznymi?

Polub nas na Facebooku, a na pewno nic Ci臋 nie ominie!

Udost臋pnij wpis na Facebooku, aby pom贸c innym osobom!

ocd

Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne 鈥 jak leczy膰?

Ka偶dego dnia w Twojej g艂owie pojawia si臋 wiele my艣li 鈥 pomys艂y, przekonania, historie, plany lub obrazy. Cz臋sto s膮 …

borderline

Osobowo艣膰 borderline (BPD) 鈥 co to znaczy?

Zaburzenie osobowo艣ci typu borderline 鈥 czasami nazywane osobowo艣ci膮 chwiejn膮 emocjonalnie 鈥 jest zaburzeniem osobowo艣ci, …

asertywno艣膰

Co daje asertywno艣膰?

Dzisiaj poj臋cie asertywno艣ci jest u偶ywane cz臋sto, lecz nie zawsze we w艂a艣ciwym kontek艣cie. Zdarza si臋, 偶e pewno艣膰 …