Blog

Monika Chrapi艅ska-Krupa - Artyku艂y

zaburzenia psychosomatyczne

Zaburzenia psychosomatyczne – jakie s膮, objawy, co robi膰?

Pogorszenie samopoczucia, b贸le w r贸偶nych cz臋艣ciach cia艂a, kt贸re nie maj膮 konkretnej przyczyny, uczucie zm臋czenia, niepokoju, dr偶膮ce d艂onie i serce, kt贸re ko艂acze w piersi tak, jakby mia艂o si臋 z niej zaraz wyrwa膰. To opis dolegliwo艣ci towarzysz膮cych osobom cierpi膮cym na choroby psychosomatyczne 鈥 takie, kt贸re maj膮 swoje pod艂o偶e w psychice, jednak daj膮 objawy cielesne. Jak je rozpozna膰? Jak sobie z nimi radzi膰? I wreszcie 鈥 czy da si臋 wyleczy膰 b贸le somatyczne?

Spis tre艣ci:

Choroby psychosomatyczne – czym s膮?

Sk膮d si臋 bior膮 zaburzenia psychosomatyczne?

Objawy somatyczne

Zaburzenia psychosomatyczne – jak je wyleczy膰?

Zaburzenia psychosomatyczne – leczenie psychologiczne

Gdy b贸l pojawia si臋 w kt贸rym艣 obszarze cia艂a, to d膮偶y si臋 do jego zlokalizowania. Opr贸cz tego, gdzie boli, wa偶ne jest te偶 to, co spowodowa艂o dan膮 dolegliwo艣膰. Czy jest to kontuzja, stan zapalny, dawny uraz, a mo偶e rozwijaj膮ca si臋 podst臋pnie choroba? Wizyty u specjalist贸w, badania鈥 Je艣li okazuje si臋, 偶e wyniki s膮 ksi膮偶kowe, a lekarz nie ma 偶adnych zastrze偶e艅 do kondycji pacjenta, powstaje pytanie: 鈥濩o mi dolega?鈥. Na tym etapie warto wzi膮膰 pod uwag臋, 偶e przyczyna b贸lu nie le偶y w ciele, lecz w psychice. Czy to w og贸le jest mo偶liwe? Okazuje si臋, 偶e tak i nosi nazw臋 choroby psychosomatycznej.

Z tego artyku艂u dowiesz si臋:

  • czym s膮 choroby psychosomatyczne,
  • sk膮d si臋 bior膮 b贸le psychosomatyczne,
  • jakie s膮 objawy zaburze艅 psychosomatycznych.

Choroby psychosomatyczne s膮 bardzo dokuczliwe. Mog膮 znacznie utrudni膰 cz艂owiekowi normalne funkcjonowanie, a tak偶e prowadzi膰 do pogorszenia stanu zdrowia, np. do depresji. Wiedz膮c o tym, nie warto ignorowa膰 niepokoj膮cych symptom贸w, lecz zmierzy膰 si臋 z nimi 鈥 samodzielnie i przy pomocy psychologa.

Choroby psychosomatyczne 鈥 czym s膮?

Warto zacz膮膰 od wyja艣nienia, czym w艂a艣ciwie s膮 choroby psychosomatyczne. O ich wyst臋powaniu mo偶na m贸wi膰 tylko wtedy, gdy zostan膮 spe艂nione wymogi zdefiniowanie w Mi臋dzynarodowej Kwalifikacji Chor贸b (choroby psychosomatyczne s膮 od dawna rozpoznawane, leczone i traktowane w kategorii oficjalnych zaburze艅).

Aby mo偶na by艂o podejrzewa膰 wyst臋powanie choroby psychosomatycznej u pacjenta i rozszerzy膰 diagnostyk臋 w tym kierunku, trzeba zaobserwowa膰:

  • ci膮g艂e, powtarzaj膮ce si臋 skargi na dolegliwo艣ci typowo fizyczne 鈥 b贸le g艂owy, uczucie sw臋dzenia, md艂o艣ci, b贸le brzucha,
  • nadmierna koncentracja pacjenta na swoim stanie zdrowia 鈥 doszukiwanie si臋 nieprawid艂owo艣ci, problem贸w zdrowotnych, interpretowanie ka偶dego, nawet najmniejszego symptomu jako zwiastuna choroby,
  • rozchwianie emocjonalne spowodowane przesadn膮 trosk膮 o sw贸j stan zdrowia 鈥 ch臋膰 ci膮g艂ego badania si臋, odwiedzania specjalist贸w 鈥 irytacja spowodowana tym, 偶e ich diagnozy nie wykazuj膮 偶adnych konkretnych chor贸b.

Zaburzenia psychosomatyczne nieco cz臋艣ciej dotykaj膮 kobiet ni偶 m臋偶czyzn. Szacuje si臋, 偶e dotycz膮 nawet 2% populacji, jednak trudno to dok艂adnie okre艣li膰, bo nie ka偶dy chory podejmuje si臋 leczenia. Cz臋sto te偶, zanim zostanie postawiona diagnoza psychologiczna, mija sporo czasu 鈥 trzeba bowiem faktycznie wykluczy膰 wyst臋powanie chor贸b, kt贸re mog膮 objawia膰 si臋 b贸lami r贸偶nych cz臋艣ci cia艂a.

Objawy b贸lowe najcz臋艣ciej dotycz膮:

  • uk艂adu trawiennego,
  • uk艂adu sercowo-naczyniowego,
  • uk艂adu oddechowego.

Sk膮d si臋 bior膮 zaburzenia psychosomatyczne?

choroby psychosomatyczne

Jak to si臋 dzieje, 偶e jedni s膮 bardziej nara偶eni na wyst臋powanie zaburze艅 psychosomatycznych od innych? Przyczyn tego stanu jest kilka, a zalicza si臋 do nich:

  • czynniki biologiczne 鈥 zaburzenia w prawid艂owym funkcjonowaniu uk艂adu nerwowego,
  • sk艂onno艣ci rodzinne 鈥 wi臋ksze prawdopodobie艅stwo, 偶e dziecko odziedziczy zaburzenia np. po rodzicach,
  • wysoki poziom stresu,
  • pr贸ba samoobrony 鈥 koncentracja na b贸lu jest form膮 walki z pod艣wiadomym l臋kiem, konfliktem, sytuacj膮 stresow膮.

W kontek艣cie choroby du偶o m贸wi si臋 o powi膮zaniach przewlek艂ego stresu i choroby wie艅cowej. Osoby, kt贸re s膮 nerwowe, wybuchowe, maj膮 sk艂onno艣ci do rywalizacji, s膮 bardziej podatne na stres wywo艂uj膮cy np. chorob臋 wie艅cow膮. Okazuje si臋, 偶e nawet bardziej od palaczy, os贸b starszych i maj膮cych wysoki poziom cholesterolu.

Objawy somatyczne

Rozpoznanie zaburze艅 psychosomatycznych bywa d艂ugie i skomplikowane. Proces jest do艣膰 z艂o偶ony, bo w pierwszej kolejno艣ci wymaga wykluczenia faktycznej choroby, kt贸ra mog艂aby si臋 objawia膰 b贸lem brzucha, g艂owy czy ko艂ataniem serca.

W sytuacji, gdy inne zaburzenia zosta艂y wykluczone i mo偶liwo艣ci diagnostyczne znacznie si臋 uszczupli艂y, warto si臋gn膮膰 nieco dalej. Pomocne mog膮 si臋 okaza膰 konsultacje z psychologiem, podczas kt贸rych chory sam lub przy wsparciu cz艂onk贸w rodziny, opisze towarzysz膮ce mu objawy.

Zawroty g艂owy

Zawroty g艂owy, kt贸re si臋 powtarzaj膮 i utrzymuj膮, zawsze s膮 powodem do niepokoju. U os贸b, kt贸re maj膮 zaburzenia psychosomatyczne problem ten mo偶e si臋 pojawia膰 cz臋艣ciej, jako pochodna stresu czy 偶ycia w ci膮g艂ym napi臋ciu. To tak偶e naturalna reakcja na obawy zwi膮zane z tym, 偶e mo偶esz by膰 chory. Gdy sobie to u艣wiadamiasz, to prze偶ywasz skrajne emocje 鈥 rozpacz, strach. To w艂a艣nie one wywo艂uj膮 objawy somatyczne, kt贸re zdaj膮 si臋 niejako potwierdzeniem Twojej tezy. I ko艂o si臋 zamyka.

Przyczyn膮 zawrot贸w g艂owy jest zatem stres i zm臋czenie. Dolegliwo艣膰 mo偶e wywo艂ywa膰 brak snu 鈥 bezsenno艣膰 to cz臋sta reakcja organizmu na problemy i zmartwienia, kt贸re towarzysz膮 osobom maj膮cym dolegliwo艣ci psychosomatyczne. Warto pami臋ta膰 o mniej typowych przyczynach jak cho膰by g艂贸d czy odwodnienie. One te偶 wywo艂uj膮 zawroty g艂owy, b贸le i migreny.

Uderzenia gor膮ca

Uderzenia gor膮ca s膮 najcz臋艣ciej kojarzone z kobiecymi menopauzami. Jednak, czy wiesz, 偶e mog膮 by膰 te偶 wywo艂ywane przez nadmierne emocje, siln膮, trwaj膮c膮 d艂ugo z艂o艣膰, niezdrowe pobudzenie? To jeden z cz臋stych objaw贸w rozpoznawanych w diagnozowaniu i leczeniu chor贸b z dziedziny psychosomatyki. Nadci艣nienie t臋tnicze, ci膮偶a, nadczynno艣膰 tarczycy, gru藕lica, nowotw贸r 鈥 je偶eli lekarz nie znajdzie przyczyny uderze艅 gor膮ca w chorobach cia艂a, to powinien poszuka膰 ich w psychice pacjenta.

Dr偶enie r膮k

Dr偶enie r膮k zdarza si臋 niemal ka偶demu, g艂贸wnie wtedy, gdy r臋ce s膮 zm臋czone. Opr贸cz tego dr偶enie r膮k jest jednym z najcz臋stszych oznak stresu. Pojawiaj膮 si臋 wtedy, gdy w organizmie dochodzi do wyrzutu hormon贸w, g艂贸wnie adrenaliny. W przypadku os贸b z b贸lami psychosomatycznymi to reakcja na odczuwanie b贸lu w r贸偶nych cz臋艣ciach cia艂a (w dodatku takiego, kt贸rego nie udaje si臋 powi膮za膰 z 偶adn膮 konkretn膮 chorob膮).

Ko艂atanie serca w nocy

Ko艂atanie serca mo偶e by膰 tak mocne, 偶e nie pozwala spokojnie zasn膮膰 ani spa膰 w nocy. Bardzo cz臋sto dotyka to os贸b, kt贸re cierpi膮 na dolegliwo艣ci psychosomatyczne, czyli 藕r贸d艂a ich pochodzenia nale偶y doszukiwa膰 si臋 w emocjach i kondycji psychicznej. Zaburzenia w tym obszarze mog膮 dawa膰 w艂a艣nie takie objawy jak ko艂atanie serca w nocy. Jest to odpowied藕 na nadmierny i d艂ugotrwa艂y stres, konflikt psychiczny, traumatyczne zdarzenia z przesz艂o艣ci. Zazwyczaj nie wi膮偶e si臋 z konkretn膮 chorob膮, lecz wyst臋puj膮 u os贸b, kt贸re maj膮 tendencje l臋kowe.

Przyspieszone bicie serca

W sytuacjach stresowych serce bije szybciej i jest to zjawisko zupe艂nie normalne 鈥 o ile trwa kr贸tko i przemija. Problem pojawia si臋 wtedy, gdy serce pracuje szybko bez wyra藕nej przyczyny, nie maj膮c ku temu bardziej konkretnych powod贸w. Wtedy, o ile kardiolog wykluczy chorob臋 wie艅cow膮 lub inn膮, mo偶na podejrzewa膰 i diagnozowa膰 choroby psychosomatyczne.

Kiedy mo偶na uzna膰, 偶e powy偶sze dolegliwo艣ci faktycznie 艣wiadcz膮 o chorobach psychosomatycznych? Wtedy, gdy s膮 ci膮g艂e i d艂ugotrwa艂e, nie mijaj膮, lecz przybieraj膮 na sile. Czasem mog膮 faktycznie wi膮za膰 si臋 z chorob膮, jednak znacznie cz臋艣ciej nie maj膮 one wyra藕nej przyczyny cielesnej. Dopiero psycholog, po poznaniu objaw贸w psychosomatycznych, wywiadzie z pacjentem, zapoznaniem si臋 z histori膮 jego choroby i chor贸b w rodzinie mo偶e postawi膰 diagnoz臋 i rozpocz膮膰 leczenie.

Zaburzenia psychosomatyczne 鈥 jak je wyleczy膰?

objawy somatyczne

Je偶eli objawy psychosomatyczne maj膮 wy艂膮cznie pod艂o偶e w psychice, to leczenie jest po stronie samego pacjenta i dobrego psychologa, kt贸ry b臋dzie mu w tym towarzyszy艂. Zdarza si臋 powi膮zanie objaw贸w z realn膮 chorob膮 (albo silny stres wywo艂uj膮cy d艂ugofalowe objawy w ko艅cu wywo艂uje te偶 chorob臋) i wtedy potrzebne jest po艂膮czenie dw贸ch metod leczenia:

Jednocze艣nie trzeba wiedzie膰, 偶e w przypadku dolegliwo艣ci psychosomatycznych bardzo du偶o pracy musi w艂o偶y膰 sam chory. Dlatego zaleca si臋, aby do poradzenia sobie z chorob膮 zastosowa艂 np. techniki relaksacji.

Zaburzenia psychosomatyczne – leczenie psychologiczne

Niekt贸rzy chorzy nie chc膮 przyj膮膰 do wiadomo艣ci, 偶e ich dolegliwo艣ci to nie efekt faktycznej choroby, lecz 鈥瀋o艣 wyimaginowanego鈥. W ten spos贸b czuj膮 si臋 niezrozumiani, nietraktowani powa偶nie, pos膮dzeni o wymy艣lanie. To op贸藕nia czas reakcji, czyli podj臋cie psychoterapii, kt贸ra jest niezwykle skuteczn膮 form膮 leczenia. Dlaczego?

  • Si臋ga do przyczyn problemu 鈥 co wywo艂a艂o b贸le psychosomatyczne, kiedy si臋 pojawi艂y, jaki mia艂y przebieg, czy wi膮za艂y si臋 z jakim艣 traumatycznym prze偶yciem? Zazwyczaj toczy si臋 w nurcie poznawczo-behawioralnym.
  • Proponuje rozwi膮zania, kt贸re pomog膮 w zmierzeniu si臋 z trudnymi wydarzeniami i do艣wiadczeniami z przesz艂o艣ci 鈥 cz臋sto rozwi膮zanie tych problem贸w, stawienie im czo艂a, przepracowanie emocji.
  • Sugeruje pacjentowi prac臋 w艂asn膮 鈥 zazwyczaj zach臋ca do skorzystania z 膰wicze艅 oddechowych i technik relaksacyjnych. Chodzi o to, 偶eby pozby膰 si臋 napi臋cia mi臋艣niowego, kt贸re wi膮偶e si臋 z wyst臋powaniem negatywnych stan贸w emocjonalnych. Pomaga to w radzeniu sobie z l臋kiem czy stanami depresyjnymi. Uczy kierowania my艣li i koncentrowania uwagi na tym, co pozytywne i buduj膮ce, a nie wywo艂uj膮ce negatywne skojarzenia. Rozlu藕nienie mi臋艣ni to obni偶enie poziomu stresu i lepsze poczucie samokontroli.

Zawsze te偶 dobrze jest znale藕膰 inny obiekt zainteresowa艅 ani偶eli w艂asne cia艂o i trawi膮ce je dolegliwo艣ci. Oczywi艣cie nie oznacza to, 偶e mo偶na lekcewa偶y膰 jakiekolwiek objawy 鈥 b贸l zawsze co艣 sygnalizuje, jednak nie zawsze jest to choroba cia艂a. Czasem choruje psychika, kt贸r膮 trzeba ratowa膰 tak samo, jak pozosta艂e cz臋艣ci cia艂a. Im szybciej, tym wi臋ksza szansa na to, 偶e choroba psychosomatyczna stanie si臋 tylko wspomnieniem. Co wa偶ne 鈥 pacjent b臋dzie wiedzia艂 ju偶, w jaki spos贸b rozpozna膰 niepokoj膮ce symptomy w przysz艂o艣ci i poradzi膰 sobie z nimi, zanim przejm膮 kontrol臋 nad jego 偶yciem.

Chcesz by膰 na bie偶膮co z naszymi artyku艂ami psychologicznymi?

Polub nas na Facebooku, a na pewno nic Ci臋 nie ominie!

Udost臋pnij wpis na Facebooku, aby pom贸c innym osobom!

ocd

Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne 鈥 jak leczy膰?

Ka偶dego dnia w Twojej g艂owie pojawia si臋 wiele my艣li 鈥 pomys艂y, przekonania, historie, plany lub obrazy. Cz臋sto s膮 …

borderline

Osobowo艣膰 borderline (BPD) 鈥 co to znaczy?

Zaburzenie osobowo艣ci typu borderline 鈥 czasami nazywane osobowo艣ci膮 chwiejn膮 emocjonalnie 鈥 jest zaburzeniem osobowo艣ci, …

asertywno艣膰

Co daje asertywno艣膰?

Dzisiaj poj臋cie asertywno艣ci jest u偶ywane cz臋sto, lecz nie zawsze we w艂a艣ciwym kontek艣cie. Zdarza si臋, 偶e pewno艣膰 …