Blog

Monika Chrapińska-Krupa - Artykuły

trauma

Trauma – objawy, leczenie traumy

Dzisiaj s┼éowo ÔÇ×traumaÔÇŁ bywa mocno nadu┼╝ywane i przez to nieco zatraci┼éo sw├│j pierwotny wyd┼║wi─Ök. Trzeba wiedzie─ç, ┼╝e w istocie jest to silny uraz psychiczny, wywo┼éany jak─ů┼Ť konkretn─ů sytuacj─ů. Trudne prze┼╝ycia, takie jak do┼Ťwiadczenie ┼Ťmierci, zranienie czy obawa o naruszenie barier cielesnych mog─ů rzutowa─ç na ca┼ée przysz┼ée ┼╝ycie i by─ç przyczyn─ů wielu trudnych prze┼╝y─ç. Dowiedz si─Ö, co to trauma, kiedy wyst─Öpuje i jak sobie z ni─ů radzi─ç, tak┼╝e przy pomocy traumatologa z Wo┼éomina.

Spis tre┼Ťci:

Trauma – uraz psychiczny

Co to jest trauma?

Rodzaje traumy

Trauma – z czym si─Ö wi─ů┼╝e?

Wydarzenia, kt├│re powoduj─ů traum─Ö

Trauma z dzieciństwa

Jak trauma wpływa na Twoje życie?

Leczenie traumy

Trauma – uraz psychiczny

┼╗ycie p┼éynie swoim jednostajnym tempem, jest pozbawione wielkich wzlot├│w i bolesnych upadk├│w. Niestety ÔÇô ten sielankowy opis w istocie nie odnosi si─Ö do prawdziwego ┼Ťwiata, w kt├│rym mog─ů zaskoczy─ç nas r├│┼╝ne, trudne do przewidzenia sytuacje. Je┼╝eli s─ů one pozytywne, to oczywi┼Ťcie wzbudzaj─ů eufori─Ö, daj─ů nadziej─Ö, s─ů ┼║r├│d┼éem wyj─ůtkowych sytuacji. W przeciwnym razie, gdy mamy do czynienia z czym┼Ť okropnym, druzgoc─ůcym, burz─ůcym spok├│j oraz poczucie bezpiecze┼ästwa spotykaj─ů si─Ö z niezrozumieniem. Wydarzenia, kt├│re wywo┼éuj─ů ogromny stres i pozostawiaj─ů ┼Ťlad na ciele, ale te┼╝ na duszy cz┼éowieka to w┼éa┼Ťnie trauma, czyli uraz psychiczny. Z j─Özyka greckiego oznacza ona ÔÇ×ran─ÖÔÇŁ, co jest bardzo trafnym okre┼Ťleniem.

Co to jest trauma?

Trauma powstaje z jakiego┼Ť konkretnego powodu, a wywo┼éuje j─ů sytuacja stresowa, kt├│ra zazwyczaj jest niespodziewana i bardzo przykra. W obliczu realnego zagro┼╝enia organizm podejmuje pr├│b─Ö obrony i uruchamia swoje mechanizmy maj─ůce na celu ochron─Ö zdrowia. Bo to w┼éa┼Ťnie sytuacje, kt├│re zagra┼╝aj─ů ┼╝yciu, s─ů uwa┼╝ane za stresory traumatyczne.

Najog├│lniej m├│wi─ůc: trauma to reakcja obronna organizmu, b─Öd─ůca odpowiedzi─ů na sytuacj─Ö zagra┼╝aj─ůc─ů zdrowiu, ┼╝yciu i bezpiecze┼ästwu. Zagro┼╝enie znika, a trauma pozostaje i doskwiera niczym wbity kolec.

Rodzaje traumy

traumy

Wydarzenia zwi─ůzane z traum─ů dla ka┼╝dego mog─ů by─ç czym┼Ť innym, dlatego wyr├│┼╝niamy kilka rodzaj├│w traum. Najpowszechniejsze rodzaje traumy to:

  • trauma po wypadku,
  • trauma po rozstaniu,
  • trauma po porodzie,
  • udzia┼é w dzia┼éaniach militarnych,
  • bycie ofiar─ů gwa┼étu,
  • bycie ofiar─ů napadu,
  • bycie ┼Ťwiadkiem czyjej┼Ť nag┼éej ┼Ťmierci,
  • bycie ofiar─ů przemocy fizycznej.

Nierzadko trauma jest efektem utraty kogo┼Ť bliskiego czy zapadni─Öcia na gro┼║n─ů chorob─Ö. Trzeba wiedzie─ç, ┼╝e pojawia si─Ö ona tak┼╝e jako reakcja na sytuacj─Ö, kt├│ra nie zagra┼╝a┼éa bezpo┼Ťrednio nam, a nawet naszym bliskim. Bycie ┼Ťwiadkiem naocznym ┼Ťmiertelnego w skutkach wypadku, zamachu terrorystycznego, aktu wandalizmu, przemocy, r├│wnie┼╝ tej na tle seksualnym nierzadko pozostawia w psychice bardzo trwa┼éy i trudny do usuni─Öcia ┼Ťlad.

Trauma – z czym si─Ö wi─ů┼╝e?

Trauma to powa┼╝ny uraz psychiczny, kt├│ry pozostaje po trudnym do┼Ťwiadczeniu. Mo┼╝e towarzyszy─ç mu wiele przykrych dolegliwo┼Ťci, ale te┼╝ stan├│w chorobowych czy zaburze┼ä. W┼Ťr├│d tych najbardziej dokuczliwych s─ů:

  • natr─Ötne my┼Ťli,
  • ataki paniki,
  • zaburzenia od┼╝ywiania,
  • rozdra┼╝nienie,
  • unikanie innych ludzi, problemy z nawi─ůzywaniem i podtrzymywaniem relacji,
  • my┼Ťli samob├│jcze,
  • problemy z koncentracj─ů,
  • dojmuj─ůce poczucie wstydu, l─Öku, winy,
  • koszmary senne.

Traumie towarzyszy bardzo silny stres, kt├│ry nie zanika z czasem. Przeciwnie ÔÇô im d┼éu┼╝szy czas min─ů┼é od trudnego wydarzenia, a Ty nie zrobi┼ée┼Ť nic, aby sobie pom├│c, mo┼╝e to doprowadzi─ç do wyst─ůpienia zaburze┼ä dysocjacyjnych czy PTSD (choroby psychosomatyczne oraz zaburzenia psychiczne).

Jak to si─Ö dzieje, ┼╝e niekt├│rzy prze┼╝ywaj─ů traum─Ö spokojnie, a inni, b─Öd─ůc ofiar─ů czy sprawc─ů, nie mog─ů si─Ö upora─ç z tym faktem przez d┼éugi czas, a nawet do ko┼äca ┼╝ycia? Tu ju┼╝ du┼╝o zale┼╝y od osobowo┼Ťci ÔÇô niekt├│rzy maj─ů wi─Öksze predyspozycje do do┼Ťwiadczania stresu pourazowego, a inni szybciej odzyskuj─ů r├│wnowag─Ö. Wa┼╝ne jest te┼╝ wsparcie bliskich oraz pozostawanie pod opiek─ů dobrego traumatologa.

Wydarzenia, kt├│re powoduj─ů traum─Ö

Przyj─Ö┼éo si─Ö uznawa─ç, ┼╝e trauma to efekt szokuj─ůcego, wstrz─ůsaj─ůcego i na wskro┼Ť okropnego prze┼╝ycia. W wielu przypadkach to prawda, jednak nie powinno to usypia─ç naszej czujno┼Ťci na inne przypadki. Wiele os├│b do┼Ťwiadcza traumy po sytuacjach, kt├│re dla innych os├│b, czy w og├│lnie przyj─Ötym toku rozumowania nie powinny wywo┼éywa─ç a┼╝ tak intensywnej reakcji. Nale┼╝y do nich:

Trauma po porodzie

Porody mog─ů by─ç bardzo trudne i bolesne. Cz─Östo w─ůtpliwej jako┼Ťci jest te┼╝ opieka szpitalna, a problemem ÔÇô brak wsparcia ze strony personelu medycznego. Czasy pandemiczne do┼éo┼╝y┼éy kolejne zmartwienie, a wi─Öc zakaz odwiedzin na oddzia┼éach po┼éo┼╝niczych. To wszystko mo┼╝e sprawi─ç, ┼╝e kobieta zacznie odczuwa─ç traum─Ö po porodzie. Jest ona bardzo popularna w┼Ťr├│d tych pa┼ä, kt├│re straci┼éy dziecko lub urodzi┼éy niespodziewanie chorego malucha czy wcze┼Ťniaka. O problemie mog─ů ┼Ťwiadczy─ç powracaj─ůce w nocnych koszmarach sceny z porod├│wki, unikanie wspomnie┼ä o porodzie, my┼Ťli, rzeczy, miejsc i ludzi, kt├│re Ci si─Ö z nim kojarz─ů, czy wreszcie absolutna niech─Ö─ç do posiadania kolejnego dziecka.

Trauma po rozstaniu

Powodem traumy mo┼╝e by─ç tkwienie w z┼éym zwi─ůzku, pe┼énym przemocy, u┼╝ywek oraz braku szacunku. Jednak cz─Ö┼Ťciej dochodzi do traumy po rozstaniu, kt├│ra najcz─Ö┼Ťciej dotyka osoby borderline lub wra┼╝liwe. Dla nich odrzucenie, wizja samotno┼Ťci, zdeptane poczucie w┼éasnej warto┼Ťci to nie jednorazowe zmartwienie, z kt├│rym si─Ö uporaj─ů, lecz pierwszy krok na drodze do traumy. Po rozstaniu czujesz si─Ö bardzo samotny, zagubiony, nie umiesz si─Ö na nowo zaadaptowa─ç do ┼╝ycia, nie ufasz innym ludziom, a samo wspomnienie ex partnera wzbudza Twoj─ů rozpacz i totalne rozchwianie emocjonalne? Rozwa┼╝ wizyt─Ö u traumatologa.

Trauma po wypadku

Bardzo cz─Öst─ů przyczyn─ů traumy s─ů wypadki. Problem mo┼╝e pojawia─ç si─Ö zar├│wno u ofiar, jak r├│wnie┼╝ u sprawc├│w, a nawet naocznych ┼Ťwiadk├│w ca┼éego zdarzenia. Nierzadko oznacza to niech─Ö─ç do tego, aby ponownie usi─ů┼Ť─ç za kierownic─ů, wsi─ů┼Ť─ç do autobusu czy tramwaju, polecie─ç samolotem, przej┼Ť─ç na drug─ů stron─Ö ulicy. Ka┼╝dy klakson powoduje, ┼╝e podskakujesz? Godziny szczytu w mie┼Ťcie to katorga dla Twoich uszu? Sama my┼Ťl o korzystaniu z pojazdu sprawia, ┼╝e masz ochot─Ö zosta─ç w domu? Nieprzepracowana trauma po wypadku mo┼╝e bardzo odczuwalnie pogorszy─ç jako┼Ť─ç Twojego codziennego ┼╝ycia.

Trauma z dzieciństwa

trauma z dzieciństwa

Wydarzenia z najwcze┼Ťniejszych lat ┼╝ycia w ogromnej mierze wp┼éywaj─ů na dojrzewaj─ůcego i doros┼éego cz┼éowieka. Cz─Östo trauma z tego okresu jest nieprzepracowana, a nawet nieu┼Ťwiadomiona, dlatego terapia koncentruje si─Ö na stopniowym powracaniu do przesz┼éo┼Ťci i analizowaniu sytuacji, mog─ůcych wywo┼éywa─ç ten stan. Zalicza si─Ö do nich bycie obiektem krytyki, szanta┼╝u, wy┼Ťmiewania, izolacji, wprowadzania w poczucie winy czy zawstydzania. Te trudne prze┼╝ycia mog─ů by─ç u┼Ťpione w ┼Ťwiadomo┼Ťci cz┼éowieka przez d┼éugie lata, by ujrze─ç ┼Ťwiat┼éo dzienne w najmniej spodziewanymi momencie. Przepracowanie traumy jest wa┼╝ne, bo pomaga upora─ç si─Ö z przesz┼éo┼Ťci─ů i zmieni─ç przysz┼éo┼Ť─ç, aby nie powiela─ç b┼é─Öd├│w swoich rodzic├│w.

Trauma z dzieci┼ästwa oznacza prze┼╝ywanie wszystkich tych wydarze┼ä wci─ů┼╝ od nowa (┼Ťwiadomie lub pod┼Ťwiadomie). Wspomnienia pojawiaj─ů si─Ö nagle i zaburzaj─ů chwiejn─ů r├│wnowag─Ö. Nawiedzaj─ů Ci─Ö noc─ů jako senne koszmary. Wywo┼éuj─ů stres, poczucie winy. Nie chcesz si─Ö tak czu─ç, dlatego szukasz ulgi i ucieczki ÔÇô cz─Östo w u┼╝ywki lub nowe, niekoniecznie dobre dla Ciebie relacje.

Jak trauma wpływa na Twoje życie?

Prze┼╝ycie traumy zawsze jest trudnym do┼Ťwiadczeniem. By─ç mo┼╝e w pierwszym momencie utrzymuj─ůcy si─Ö wysoki poziom adrenaliny lub dzia┼éaj─ůcy mechanizm zaprzeczenia czy wyparcia dzia┼éaj─ů tak skutecznie, ┼╝e nie dopuszczasz do siebie powagi ca┼éej sytuacji. Jednak z czasem nie da si─Ö zauwa┼╝y─ç negatywnego wp┼éywu nieprzepracowanej traumy na komfort i spok├│j ┼╝ycia. Trudne wydarzenie, kt├│re mia┼éo miejsce z Twoim udzia┼éem, powoduje:

  • odczuwalne pogorszenie nastroju ÔÇô stan przygn─Öbienia, melancholii, poczucie, ┼╝alu, wstydu, t─Ösknoty, rozczarowania,
  • powracaj─ůce napady l─Öku, kt├│rym towarzysz─ů obrazy z przesz┼éo┼Ťci, ponowne prze┼╝ywanie sytuacji stresowej,
  • obawy o swoje ┼╝ycie, martwienie si─Ö o bliskich ÔÇô cz─Östo irracjonalne i przesadzone, nieadekwatne do faktycznego zagro┼╝enia,
  • zachwiane prze┼╝ywanie emocji ÔÇô od wielkiej euforii i ekstazy, po zamkni─Öcie si─Ö w sobie i wstrzemi─Ö┼║liwo┼Ť─ç z wyra┼╝aniem uczu─ç,
  • powracaj─ůce obrazy, wywo┼éuj─ůce nieprzyjemne skojarzenia i wspomnienia z traumatycznego okresu,
  • trudno┼Ťci z zasypianiem, wybudzanie si─Ö z powodu powracaj─ůcych koszmar├│w sennych,
  • przyt┼éaczaj─ůce uczucie z┼éo┼Ťci, poczucie niesprawiedliwo┼Ťci, bezradno┼Ťci,
  • ci─ůg┼ée analizowanie traumatycznej sytuacji i opracowywanie innych sposob├│w poradzenia sobie z ni─ů na wypadek ÔÇ×gdyby mo┼╝na by┼éo cofn─ů─ç czasÔÇŁ,
  • unikanie miejsc, os├│b i sytuacji, kt├│re kojarz─ů si─Ö z traum─ů.

Czy da si─Ö w ten spos├│b ┼╝y─ç? Oczywi┼Ťcie odpowied┼║ brzmi: nie i dlatego warto poszuka─ç pomocy w poradzeniu sobie z problemem. Wiele os├│b nie umie samodzielnie upora─ç si─Ö ze swoimi prze┼╝yciami. Nie pomaga nawet obecno┼Ť─ç i wsparcie bliskich. Dlaczego? Poniewa┼╝ trauma nie znika, a nasila si─Ö z czasem. Mo┼╝na udawa─ç, ┼╝e to przesz┼éo┼Ť─ç i pr├│bowa─ç definitywnie zamkn─ů─ç ten rozdzia┼é, ale prawda jest taka, ┼╝e niezb─Ödna mo┼╝e si─Ö okaza─ç wizyta w poradni psychologicznej.

Leczenie traumy – traumatolog z Wo┼éomina

leczenie traumy

Trauma mo┼╝e by─ç czynnikiem, kt├│ry wyzwoli powa┼╝niejsze schorzenie takie jak depresja czy schizofrenia. Pr├│ba (nieskuteczna) radzenia sobie z wydarzeniami z przesz┼éo┼Ťci prowadzi do tego, ┼╝e cz┼éowiek unika sytuacji potencjalnie niebezpiecznych, kt├│re cho─ç odrobin─Ö przypominaj─ů koszmar, jakiego do┼Ťwiadczy┼é. To naturalna droga do popadania w paranoje, fobie spo┼éeczne, a tak┼╝e izolowanie si─Ö od innych ludzi.

Jak temu zaradzi─ç? W Wo┼éominie jest traumatolog, czyli psycholog specjalizuj─ůcy si─Ö w leczeniu traumy oraz w pracy z osobami cierpi─ůcymi z powodu traumy. Jest on wykwalifikowany w dziedzinie psychotraumatologii, czyli nauki analizuj─ůcej aspekty ludzkiej psychiki i mechanizm├│w, kt├│re nimi rz─ůdz─ů. Specjalista skupia si─Ö szczeg├│lnie na konkretnej sytuacji i pomaga pacjentowi w jej przepracowaniu. Wa┼╝ne jest bowiem ustalenie ┼║r├│d┼éa traumy, a nast─Öpnie poprowadzenie leczenia traumy z wykorzystaniem takich technik jak terapia poznawczo-behawioralna, ekspozycyjna lub terapia EMDR odbywaj─ůce si─Ö w poradni psychologicznej w Wo┼éominie.

Chcesz by─ç na bie┼╝─ůco z naszymi artyku┼éami psychologicznymi?

Polub nas na Facebooku, a na pewno nic Ci─Ö nie ominie!

Udost─Öpnij wpis na Facebooku, aby pom├│c innym osobom!

ocd

Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne ÔÇô jak leczy─ç?

Ka┼╝dego dnia w Twojej g┼éowie pojawia si─Ö wiele my┼Ťli ÔÇô pomys┼éy, przekonania, historie, plany lub obrazy. Cz─Östo s─ů …

borderline

Osobowo┼Ť─ç borderline (BPD) ÔÇô co to znaczy?

Zaburzenie osobowo┼Ťci typu borderline ÔÇô czasami nazywane osobowo┼Ťci─ů chwiejn─ů emocjonalnie ÔÇô jest zaburzeniem osobowo┼Ťci, …

asertywno┼Ť─ç

Co daje asertywno┼Ť─ç?

Dzisiaj poj─Öcie asertywno┼Ťci jest u┼╝ywane cz─Östo, lecz nie zawsze we w┼éa┼Ťciwym kontek┼Ťcie. Zdarza si─Ö, ┼╝e pewno┼Ť─ç …