Blog

Monika Chrapi艅ska-Krupa - Artyku艂y

asertywno艣膰

Co daje asertywno艣膰?

Dzisiaj poj臋cie asertywno艣ci jest u偶ywane cz臋sto, lecz nie zawsze we w艂a艣ciwym kontek艣cie. Zdarza si臋, 偶e pewno艣膰 siebie i g艂o艣ne wyra偶anie swoich pogl膮d贸w bywa mylone z poczuciem wy偶szo艣ci. Granica mi臋dzy asertywno艣ci膮 a wynios艂o艣ci膮 mo偶e by膰 cienka, jednak nie dla tych, kt贸rzy wiedz膮, jak walczy膰 o swoje i stawia膰 granice, nie rani膮c przy tym uczu膰 innych ludzi, ale dbaj膮c o w艂asne 鈥 uczucia i potrzeby.

Spis tre艣ci:

Asertywno艣膰 co to znaczy?

Asertywny, czyli jaki?

Osoba asertywna – jak ni膮 by膰?

Postawa asertywna – jak j膮 wypracowa膰?

Asertywno艣膰 co to znaczy?

W ostatnim czasie tak du偶o m贸wi si臋 o byciu asertywnym, poniewa偶 ludzie 偶yj膮 pod wielk膮 presj膮. Z ka偶dej strony bombarduj膮 Ci臋 oczekiwania innych, ale te偶 Twoje w艂asne. Bior膮 si臋 one z tego, 偶e bierzemy udzia艂 w wy艣cigu szczur贸w, boimy si臋 ocen wystawianych przez innych, a tak偶e chcemy gdzie艣 przynale偶e膰. To sprawia, 偶e wielu ma problem z byciem asertywnym, czyli:

  • wyra偶aniem swoich emocji, uczu膰, potrzeb, obaw, krytyki, niepewno艣ci,
  • stawianiem granic i m贸wieniem 鈥瀗ie鈥,
  • m贸wieniem 鈥瀟ak鈥 鈥 zgadzaniem si臋 z innymi,
  • proszeniem o pomoc.

Dlaczego postawa asertywna jest taka trudna? Bo chcemy uchodzi膰 za silnych, niezale偶nych, a zarazem nie chcemy, aby inni nas wy艣miali czy odsun臋li. Chcemy pasowa膰, a to cz臋sto oznacza zgadzanie si臋 na rzeczy, na kt贸re wcale nie mamy ochoty. To problem komunikacyjny, prowadz膮cy do zgrzyt贸w w relacjach, ale te偶 wewn臋trznych frustracji oraz konfliktu wynikaj膮cego z 偶ycia w niezgodzie z samym sob膮. Jak widzisz, postawa asertywna jest bardzo wa偶na, r贸wnie偶 po to, aby odczuwa膰 psychiczny spok贸j i harmoni臋. Ale czy mo偶na jej si臋 nauczy膰?

Asertywny, czyli jaki?

asertywny

Cz艂owiek, kt贸ry jest asertywny, to nie taki, kt贸ry m贸wi 鈥瀗ie鈥. Sprowadzanie asertywno艣ci tylko i wy艂膮cznie do umiej臋tno艣ci zaprzeczania i sprzeciwiania si臋 innym ludziom czy narzuconym zasadom jest b艂臋dna i mo偶e prowadzi膰 do tego, 偶e faktycznie b臋dziesz postrzegany jako konfliktowy, nieust臋pliwy, uparty i trudny we wsp贸艂偶yciu. Nie t臋dy droga! Trzeba najpierw dobrze zdefiniowa膰, kim jest osoba asertywna, aby m贸c zrozumie膰, co nam daje asertywno艣膰 i wreszcie wypracowa膰 w sobie tak膮 umiej臋tno艣膰. Zatem:

Asertywno艣膰 to umiej臋tno艣膰 komunikacji wzniesiona na wy偶szy poziom. Osoba asertywna potrafi rozmawia膰 z innymi i jasno m贸wi膰, jakie s膮 jej potrzeby, mo偶liwo艣ci, ograniczenia. Trudn膮 cz臋艣ci膮 jest niezgadzanie si臋 na co艣, co nie jest dla Ciebie komfortowe, ale w taki spos贸b, aby nie by膰 niegrzecznym czy wulgarnym. Jednak wyzwaniem mo偶e by膰 te偶 przyjmowanie pochwa艂 i docenianie w艂asnych sukces贸w 鈥 nie ka偶dy to potrafi! Znalezienie z艂otego 艣rodka mi臋dzy chronieniem siebie a trosk膮 o uczucia innych to w艂a艣nie asertywno艣膰.

Jak widzisz, osoba asertywna nie tylko m贸wi 鈥瀗ie鈥. We w艂a艣ciwej chwili potrafi powiedzie膰 鈥瀟ak鈥 i przyj膮膰 komplement, pochwa艂臋 lub samej 艣wi臋towa膰 sw贸j osobisty sukces. To wa偶ne, aby zachowa膰 r贸wnowag臋 i harmoni臋.

Osoba asertywna:

  • umiej臋tnie i jasno formu艂uje swoje my艣li, opinie, 偶yczenia, pro艣by,
  • nie ma problemu z przyjmowaniem krytyki,
  • potrafi wypracowywa膰 kompromisy,
  • s艂ucha innych i odpowiednio reaguje (nie obra偶a, nie zmusza do zmiany zdania),
  • jest odporna na presj臋, naciski z zewn膮trz, oczekiwania innych,
  • umie przyzna膰 si臋 do b艂臋du,
  • potrafi prosi膰 o pomoc,
  • kontroluje swoje emocje, ale to nie znaczy, 偶e jest ich pozbawiona,
  • ma wysokie poczucie w艂asnej warto艣ci, jest pewna siebie i ma dobr膮 samoocen臋,
  • chroni w艂asnego dobra i dba o dobro innych,
  • potrafi powiedzie膰 鈥瀗ie鈥,
  • dostrzega swoje pora偶ki i sukcesy.

Jak widzisz asertywno艣膰 to balansowanie na cienkiej linii, kt贸ra oddziela to, co dobre i komfortowe dla Ciebie, od tego, czego oczekuj膮 od Ciebie inni. Bycie asertywnym to nic innego jak stawanie w obronie w艂asnych warto艣ci, potrzeb, z jednoczesnym szacunkiem dla postaw innych. Nie jest to sztuka 艂atwa, dlatego niekt贸rzy wypracowuj膮 j膮 przez ca艂e 偶ycie, a i tak nie zawsze osi膮gaj膮 perfekcj臋.

Jak by膰 osob膮 asertywn膮?

Aby mie膰 wi臋ksz膮 motywacj臋 do pracy nad postaw膮 asertywn膮, warto dowiedzie膰 si臋, jakie korzy艣ci poci膮ga ona za sob膮. Wydaje Ci si臋, 偶e 偶ycie tak, jak do tej pory jest OK i nie wymaga zmian ani 偶adnych rewolucji. Tymczasem cz臋sto nie zdajesz sobie sprawy z tego, 偶e jest to Twoje ciche przyzwolenie na wyzysk w pracy, bycie niedocenionym w domu, a w konsekwencji nieszcz臋艣liwym i sfrustrowanym.

Przypomnij sobie, ile razy zgrzyta艂e艣 z臋bami, bo zn贸w, zamiast cieszy膰 si臋 wolnym weekendem, sp臋dza艂e艣 sobot臋 w pracy albo robi艂e艣 nadgodziny, bo szef Ci臋 o to poprosi艂. Albo jecha艂e艣 na wakacje do miejsca, kt贸re wcale Ci si臋 nie podoba, bo znajomi Ci臋 na to nam贸wili. A nawet ogl膮da艂e艣 marny serial, trac膮c na niego wiele godzin, bo Tw贸j partner koniecznie musia艂 go zobaczy膰. Czasem okre艣lamy to mianem 鈥瀞ztuki kompromisu鈥, ale kiedy wci膮偶 rezygnujesz z siebie na rzecz innych os贸b, to prawdopodobnie nie jest asertywny.

Cz艂owiek asertywny czerpie przyjemno艣膰 ze swojego 偶ycia. Sp臋dza czas tak, jak lubi, ale umie znale藕膰 r贸wnowag臋 i kompromis (np. dzisiaj zamawiamy pizz臋, bo Ty chcesz, a jutro gotujemy w domu moje ulubione danie). Jak widzisz, czasem s膮 to drobiazgi, kt贸re kto艣 m贸g艂by uzna膰 za nic nieznacz膮ce. Jednak to w艂a艣nie z takich drobiazg贸w zbudowane jest 偶ycie. Nie pozw贸l, aby ktokolwiek m贸wi艂 Ci, jak masz je prze偶y膰 鈥 wbrew sobie, swoim potrzebom, marzeniom czy mo偶liwo艣ciom.

Co daje asertywno艣膰? Przede wszystkim:

  • mo偶liwo艣膰 swobodnego wyra偶ania w艂asnego zdania, bez obaw o os膮dzanie czy bycie skrytykowanym,
  • szacunek innych 鈥 w ich oczach stajesz si臋 osob膮 pewn膮 siebie i zdeterminowan膮 do bronienia swoich granic oraz przekona艅,
  • warto艣ciowe informacje 鈥 umiej臋tno艣膰 przyjmowania konstruktywnej krytyki pozwala wychwyci膰 to, co z艂e i naprawi膰 to,
  • jasne formu艂owanie swoich potrzeb i oczekiwa艅 鈥 druga osoba nie musi si臋 ich domy艣la膰, wi臋c jest wi臋ksza szansa na to, 偶e trafnie je zaspokoi.

Warto by膰 asertywnym dla siebie i dla innych 鈥 os贸b z rodziny, partnera, znajomych z pracy oraz ca艂kiem obcych ludzi. Dobra wiadomo艣膰 jest taka, 偶e postaw臋 asertywn膮 mo偶na wypracowa膰 鈥 samemu lub z pomoc膮 膰wicze艅 i psychologa.

Postawa asertywna 鈥 jak j膮 wypracowa膰?

postawa asertywna

Nie ka偶dy rodzi si臋 z silnie ukszta艂towan膮 postaw膮 asertywn膮. Mo偶emy nawet pokusi膰 si臋 o stwierdzenie, 偶e wiele os贸b dopiero musi j膮 wytworzy膰, a potem piel臋gnowa膰, aby osi膮gn膮膰 to, co sobie za艂o偶y. Jednak dobra wiadomo艣膰 jest taka, 偶e asertywno艣膰 to co艣, co mo偶na wypracowa膰. Niekt贸rym zajmuje to lata, ale na odpowied藕, czy by艂o warto, zawsze odpowiadaj膮 w twierdz膮cy spos贸b.

Zatem, jak zbudowa膰 postaw臋 asertywn膮 i pozosta膰 jej wiernym? Zacznij od:

  • jasnego formu艂owania swoich my艣li i uczu膰 鈥 sprzeciwu, gdy co艣 jest dla Ciebie niekomfortowe i nie masz ochoty tego robi膰, nawet je艣li czujesz presj臋 i nacisk swojego rozm贸wcy;
  • sprzeciwiania si臋 postawom, kt贸re s膮 z艂e dla Ciebie, szkodliwe, niekomfortowe, budz膮ce trwog臋, gniew, l臋k, strach 鈥 pro艣ba o to, aby druga osoba zmieni艂a swoj膮 postaw臋, bo jest dla Ciebie (lub innych) krzywdz膮ca;
  • przygotowania i przedstawienia argumentacji 鈥 dlaczego dana osoba ma zmieni膰 swoje zachowanie, jakie konsekwencje jej gro偶膮 (realne, nie chodzi o gro偶enie czy zastraszanie bezpodstawne);
  • stosowania si臋 do swoich gr贸藕b (np. je艣li pracodawca stale wymusza na Tobie zostawanie po godzinach i zagrozi艂e艣, 偶e w kolejnym miesi膮cu, gdy to si臋 powt贸rzy, to zwolnisz si臋 z pracy, faktycznie przynie艣 wypowiedzenie).

Tak wygl膮da sprzeciwianie si臋 i stawianie granic, jednak to nie wystarczy, aby m贸c okre艣li膰 siebie jako osob臋 asertywn膮. Musisz jeszcze:

  • nauczy膰 si臋 docenia膰 siebie, poprawi膰 swoj膮 samoocen臋, cieszy膰 si臋 i celebrowa膰 swoje osi膮gni臋cia,
  • akceptowa膰 swoje b艂臋dy 鈥 nie traktowa膰 ich jako pora偶ki, lecz jako okazji do nauki,
  • przyjmowa膰 komplementy i pochwa艂y 鈥 nie umniejsza膰 swoich zas艂ug.

Paradoksalnie, wiele os贸b ma najwi臋ksze trudno艣ci nie ze sprzeciwianiem si臋, lecz z przyjmowaniem pochwa艂 i docenianiem swoich zas艂ug. Warto robi膰 to metod膮 ma艂ych krok贸w 鈥 cieszy膰 si臋 z ka偶dego, nawet niewielkiego sukcesu. Je偶eli oka偶e si臋, 偶e nie potrafisz tego, a asertywno艣膰 to Twoja s艂aba strona, zg艂o艣 si臋 po pomoc psychologiczn膮. Podczas sesji czy warsztat贸w ze specjalist膮 nauczysz si臋, czym jest asertywno艣膰 i jak wypracowa膰 w sobie t臋 postaw臋, aby poczu膰 spok贸j, szcz臋艣cie i 偶y膰 w zgodzie z samym sob膮.

Chcesz by膰 na bie偶膮co z naszymi artyku艂ami psychologicznymi?

Polub nas na Facebooku, a na pewno nic Ci臋 nie ominie!

Udost臋pnij wpis na Facebooku, aby pom贸c innym osobom!

ocd

Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne 鈥 jak leczy膰?

Ka偶dego dnia w Twojej g艂owie pojawia si臋 wiele my艣li 鈥 pomys艂y, przekonania, historie, plany lub obrazy. Cz臋sto s膮 …

borderline

Osobowo艣膰 borderline (BPD) 鈥 co to znaczy?

Zaburzenie osobowo艣ci typu borderline 鈥 czasami nazywane osobowo艣ci膮 chwiejn膮 emocjonalnie 鈥 jest zaburzeniem osobowo艣ci, …

asertywno艣膰

Co daje asertywno艣膰?

Dzisiaj poj臋cie asertywno艣ci jest u偶ywane cz臋sto, lecz nie zawsze we w艂a艣ciwym kontek艣cie. Zdarza si臋, 偶e pewno艣膰 …