Blog

Monika Chrapińska-Krupa - Artykuły

bezsenność u dzieci i nastolatków

Bezsenność u dzieci i nastolatków

Problemy ze snem przestają być zmartwieniem wyłącznie osób dorosłych. Coraz częściej pojawia się także bezsenność u nastolatków i dzieci, co może powodować problemy w rozwoju biologicznym, poznawczym, behawioralnym i emocjonalnym. Badania przeprowadzone przez naukowców z Uniwersytetu Jagiellońskiego wskazują, że nawet 40 procent młodzieży może cierpieć na bezsenność. Jakie są sposoby na bezsenność nastolatków i młodszych dzieci, skąd ona wynika i jak pomóc młodemu człowiekowi? Kiedy może nam pomóc psycholog dziecięcy? Na wszystkie wątpliwości i pytania odpowie psycholog z wieloletnim doświadczeniem, Monika Chrapińska-Krupa.

Znaczenie snu

Z obliczeń wynika, że średnio każdy człowiek przesypia około 25 lat swojego życia. Sen wpływa na ograniczenie stresu i napięcia nerwowego, a dzieci w trakcie snu najintensywniej rosną, ponieważ wówczas wydziela się najwięcej hormonu wzrostu. Ile powinny spać nasze dzieci? Czas snu zależy od wieku i wynosi:

  • 12-16 godzin dla dzieci w pierwszym roku życia,
  • 11-14 godzin dla dzieci w wieku 1-2 lata
  • 10-13 godzin dla dzieci w wieku przedszkolnym,
  • 9-12 godzin dla dzieci w wieku szkolnym (od 7 do 12 lat),
  • 8-10 godzin dla nastolatków w wieku 13-18 lat.

Przyczyny bezsenności u nastolatków i dzieci

Bezsenność u dzieci i nastolatków może pojawiać się jako problem wtórny – związany z innymi dolegliwościami lub chorobą – lub samoistnie, bez związku z innymi schorzeniami. Mówimy o niej wówczas, gdy problemy ze snem trwają przynajmniej miesiąc. W przypadku bezsenności pierwotnej jej przyczynami mogą być:

  • stres,
  • zaburzenia lękowe,
  • niewłaściwa higiena snu,
  • zła dieta (zwłaszcza spożywanie substancji pobudzających – kofeiny, guarany i napojów energetycznych, ale także
  • zbyt późne i nieodpowiednio zbilansowane posiłki),
  • zbyt dużo niebieskiego światła, zaburzającego wydzielanie melatoniny, czyli hormonu snu,
  • problemy hormonalne,
  • wybieranie rozrywki lub nauki zamiast odpoczynku.

Skutki problemów ze snem u nastolatków – nie lekceważ ich

Sen jest ważny dla każdego człowieka – wówczas nasz organizm regeneruje się i odpoczywa. W przypadku dzieci i młodzieży ma jednak szczególne znaczenie – podczas nocnego odpoczynku dzieci i młodzież zapamiętują i utrwalają zdobyte w ciągu dnia wiadomości. Brak snu może powodować:

  • problemy z koncentracją i rozwiązywaniem problemów oraz zadań abstrakcyjnych (np. z matematyki),
  • drażliwość, a nawet agresję,
  • trudności z zapamiętywaniem i przyswajaniem wiedzy.

Sposoby na bezsenność u nastolatka

By wyeliminować problemy ze snem u dzieci, należy zastosować kilka sprawdzonych trików. Sposoby na bezsenność u nastolatków i dzieci to m.in.:

  • unikanie drzemek w ciągu dnia,
  • rozpoczęcie aktywności fizycznej,
  • wprowadzenie rutyny i przyzwyczajeń – kąpiel, słuchanie wyciszającej muzyki, spokojna rozmowa lub czytanie książki (w formie papierowej) przed snem pozwolą się wyciszyć i przygotować do nocnego wypoczynku
  • odłożenie na co najmniej godzinę przed snem urządzeń elektronicznych generujących niebieskie światło,
  • zadbanie o całkowitą ciemność w pokoju (grube zasłony lub rolety),
  • unikanie ciężkostrawnych potraw i napojów z kofeiną oraz teiną na godzinę przed położeniem się do łóżka,
  • spanie w cichym pomieszczeniu – jeśli włączamy muzykę, to warto ustawić ją tak, by sama się wyłączyła, a nie grała przez całą noc,
  • ćwiczenia relaksacyjne – joga, medytacje, ćwiczenia oddechowe.

Leczenie bezsenności u dzieci i nastolatków

Jeśli zadbanie o higienę snu nie przynosi oczekiwanych efektów, a bezsenność u nastolatków nie ustaje, warto zgłosić się po pomoc. W przypadku problemów ze snem można zastosować psychoterapię w nurcie poznawczo-behawioralnym. U dzieci takie leczenie polega m.in. na:

  • ograniczaniu reakcji rodzica na płacz dziecka, które nie śpi – rodzic przebywa w pokoju, ale nie odzywa się do dziecka lub przychodzi jedynie co jakiś czas,
  • wyjmowaniu z łóżeczka dziecka, które nie śpi, w celu spokojnej zabawy przez określony czas,
  • opóźnienie pory kładzenia dziecka do łóżka, by skrócić czas usypiania – gdy dziecko będzie zasypiać szybko, porę stopniowo zmieniamy na wcześniejszą.

W przypadku nastolatków również istotne jest wprowadzenie pewnych zasad, takich jak:

  • kładzenie się do łóżka tylko wtedy, gdy nastolatek odczuwa senność (w łóżku nie powinno się jeść, czytać książek, używać urządzeń elektronicznych),
  • regulacja godzin snu – wstawanie codziennie o tej samej porze, również w weekendy.

W trakcie psychoterapii często konieczne jest obalenie zniekształconego sposobu myślenia nastolatka na temat snu i konsekwencji jego braku. W tym celu konfrontuje się je z rzeczywistymi, naukowymi twierdzeniami.

Psycholog dziecięcy – skuteczna pomoc na bezsenność nastolatków

Jeśli bezsenność nastolatków nie mija mimo wprowadzenia odpowiednich zasad higieny snu i sposobów relaksacji, warto skonsultować się ze specjalistą. Psycholog dziecięcy zdiagnozuje przyczyny zaburzeń i podpowie, jakie kroki podjąć, być może zalecając psychoterapię poznawczo-behawioralną, która pomoże w radzeniu sobie ze stresem czy zaburzeniami lękowymi, którym często towarzyszy bezsenność nastolatków.

jak rozwijać zainteresowania dziecka

Jak rozwijać zainteresowania dziecka?

Wielu rodziców zastanawia się, jak rozwijać zainteresowania dziecka. Jest to bardzo istotny aspekt, który ma duży wpływ …

jak odkleic dziecko od ekranu

Jak “odkleić” dziecko od ekranu?

Wraz z upowszechnieniem elektroniki i łatwiejszym dostępem do tabletów, telefonów, laptopów i telewizorów, coraz więcej …

złe oceny w szkole

Złe oceny w szkole

O tym, żeby dziecko dobrze się uczyło marzy wielu rodziców. Kiedy Twoja pociecha czerpie przyjemność z edukacji, a …